Türkiye’nin sanat ortamında uzun soluklu üretimiyle öne çıkan, yağlı boya peyzaj ve figüratif çalışmalarıyla tanınan ressam Emel Cankat’ın yapıtları, Atatürk Kültür Merkezi’nin (AKM) Çok Gayeli Salonu’nda ziyarete açıldı.
“Geçişler” isimli stant, Cankat’ın 1970’lerden 2000’lere uzanan üretimini sanatseverlerle buluşturuyor. Birebir vakitte sanatkarın 30 yılı aşan fotoğraf pratiğini dört periyot üzerinden ele alıyor.
Sergiye dair açıklamalarda bulunan küratör Dilara Yalçın, Cankat’ın 1931’de dünyaya geldiğini ve akademiden sanat eğitimi almasa da kendisini hayatı boyunca fotoğraf sanatına adadığını söyledi.
“Sanat pratiğini günbegün geliştirmiş bir sanatçı”
Yalçın, Cankat’ın çeşitli eğitimler de aldığını aktararak, “Daha sonra sanat pratiğini günbegün geliştirmiş bir sanatçı. Şu an hayatta olmadığı için iki kızı ve oğluyla bu sergiyi hazırladık. Kendisi 1960’lardan başlayarak, Hasan Kavruk, Nuri İyem üzere ismini çok uygun bildiğimiz sanatkarlardan eğitim almış ve birinci biz Emel Cankat’la ilgili bilgi almaya başladığımız vakit en fazla dikkatimizi çeken şeylerden biri sanata olan sevgisi, daima çabalaması ve hiçbir biçimde pratik yapmayı bırakmamasıydı.” dedi.
Sanatçının yapıtlarında her vakit çeşitli teknikler ve materyaller denediğine işaret eden Yalçın, şöyle devam etti:
“Enteresan biçimde olağanda daima karşılaştığımız şey (sanatçıların) figüratiften soyuta bir çalışma pratiği gerçekleştirmesiyken, Emel Cankat bunun tam karşıtını yapmış. Soyuttan figüratife gerçek çalışmaya devam etmiş. Her vakit kendi baktığı yeri çok yeterli biçimde tasvir etmeye çalışmış. Fakat bu tasviri de kendine has yapmış bir sanatçı. Yalnızca fotoğrafla uğraşmış. Kendisine ‘Bayan Fırtına’ deniliyormuş ve onun sanata olan sevgisini nitekim bir fırtına olarak biz de gördük.”
“Cankat’ın sanatsal çalışmalarına dönemsel olarak odaklandık”
Küratör Yasemin Yemişçi de küratör Marcus Graf’ın teklifiyle bu türlü bir sergiyi hazırladıklarını, Cankat’ı ve çalışmalarını uzun mühlet araştırdıklarını lisana getirdi.
Emel Cankat’ın bir asker ailenin çocuğu olduğunu, bu sayede Anadolu’nun birçok kentini gezdiğini vurgulayan Yemişçi, şunları kaydetti:
“Sergide Cankat’ın İstanbul’da 1960’larda başlayan sanatsal çalışmalarına dönemsel olarak odaklandık. Aslında bu devirlerde (1960’lar, 1970’ler) bir bayan olarak Türkiye’de sanat üretmek nasıldı, buna odaklandık ve biraz da sanatkarın işlerine baktık. Bu perspektifte bir retrospektif kurgu oluşturduk. Zati stanttaki süreç, 1970’lerle başlıyor ve 2000’li yıllarla bitiyor. Sanatçı, 1990’larda tek gözünü kaybediyor ve görme yetisi azalmasına karşın üretimlere devam ediyor. 2000’lerde öbür gözünü de kaybediyor. Lakin 2000’lerde bile hala yapıtları var. Kendisini de 2016’da kaybettiğimizi öğreniyoruz.”
“1980’lere kendi oluşturduğu çini mürekkebi tekniğiyle monogram çalışmaları dahil oluyor”
Küratör Elif İnci Gökgöz ise standın 4 kısımdan oluştuğunu belirterek, “Bu kısımlar 1970’ler, 1980’ler, 1990’lar ve 2000’ler. 1970’ler içerisinde olan yapıtların nasıl birbiriyle konuştuğunu anlatmaya çalıştık. Tıpkı biçimde öbür devirleri de bu formda birbiriyle konuşturarak bir kavramsal çerçeveye oturttuk. 1970’lerde yağlı boya odaklı işler görüyorsunuz ve burada soyutla, figüratif bir yaklaşım ortasında olan yapıtları var.” diye konuştu.
Cankat’ın ünlü ressamlardan aldığı eğitimler sonucunda 1980’lerde kendi sanat lisanının oluşmaya başladığını gözlemlediklerini söyleyerek, kelamlarını şöyle tamamladı:
“1980’lere kendi oluşturduğu çini mürekkebi tekniğiyle monogram çalışmaları dahil oluyor. Yağlı boya işleri de var. Tabiat temaları çok fazla ortaya çıkıyor. Zira yaşadığı periyot boyunca asker bir ailenin çocuğu olmasıyla birlikte zihninde kalan görünümleri aktardığı yapıtlarını görüyoruz. 1990’larda artık gözünü kaybettiği için eserler daha leke üzere daha tek renk içeren çini mürekkebi işler. 2000’lerde de çok daha az yapıtı olmasına karşın yeniden üretimine devam etme isteğini görüyoruz.”
Sergi, 19 Nisan’a kadar 10.00-19.00 saatlerinde fiyatsız ziyaret edilebilecek.
