Sıfır Atık Vakfı konut sahipliğinde 28 Nisan 2026 tarihinde yapılan sohbette Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar mevcut çalışmalar, jeopolitik gelişmeler ve gündemdeki mevzulara dair gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Vakıf Başkanı ve COP31 Yüksek Seviyeli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş toplantının açılışında güç verimliliği ile sıfır atık kavramlarının birbirinden ayrılamayacağının altını çizdi.
Ağırbaş, 5-7 Haziran tarihlerinde düzenlenecek olan Sıfır Atık Forumu‘na odaklandıklarını açıkladı. En büyük maksatlarından birinin İstanbul’u dünyadaki sıfır atık ve enerji verimliliği bahislerinin merkezi yapmak olduğunu vurguladı ve kelamı Enerji Bakanı’na bıraktı.
BAKAN BAYRAKTAR: ELEKTİRİKLEŞİYORUZ
Enerji Bakanı üç temel problemle uğraştıklarını açıkladı:
“Birisi artan talep. İkincisi güç ithalatı. Üçüncüsü de 2053 net 0 emisyon hedefi. Birleşmiş Milletler tarafından bahsin sahiplenilmesi çok değerli. 5-7 Haziran’da Sıfır Atık Forumu’nda güç bakanlarını Türkiye’ye davet edeceğiz. Tahminen eylül ayında bu işi global manada tepeye çıkaracak bir diğer iş yapacağız.”
ENERJİ BAKANI’NIN ODAK NOKTASI
Bakan’ın her konuşmasında kesinlikle birkaç kere ‘enerji verimliliği ve tasarruf’ geçiyor. Farkındalığı artırmayı amaçlıyor. 23 Nisan’da çocuklara ‘Evde büyüklerinize söyleyin, gereksiz yanan ışıkları kapatalım’ demesi de dikkat çekmişti.
Enerji Bakanı’na iki saat boyunca meslektaşlarımızla birlikte çabucak her hususta soru yönelttik. Bürokratik sıkıcı bir sunumun ötesinde akademik bir bilgi fırtınası yaşadık diyebiliriz.
Bakan Bayraktar, Odatv’nin ve meslektaşlarımızın sorularına cevap verirken kısa cümleleri tercih etmedi; mevzuların öncesine atıflarda bulundu, sonrasına ait de ayrıntılı çözümlemeler yaptı. O denli ki bir müddet sonra biz de Bakan’la birlikte ‘Şu olursa seçenekleriniz nedir’ sorusuna cevap ararken bulduk kendimizi. Bakanlık takımının yuvarlak masa toplantısıyla gazetecileri faal bir pozisyona getirmesinin sonucuydu bu… Diğer bakanlara da önerilir…
“PANDEMİDE BİLE OLMAYAN BİR KRİZLE KARŞI KARŞIYAYIZ”
Toplantının çabucak başında düşen son dakika bilgisi birinci başlığı belirledi: Birleşik Arap Emirlikleri, OPEC+’tan ayrılacağını duyurdu.
Bakan’dan sıcak yorumunu aldık:
“Dünyada önemli bir arz kesintisi var. Pandemide bile dünyadaki tüketim ve talep 11 milyon varil düşmemişti, önemli bir sorun.
Böyle olunca ülkeler bir manada kendi siyasetlerini belirleme ve OPEC+’ın karşısında farklı kümede yapılanma ya da Batı tarafında diyelim bir oluşumda yer alma atağı içinde olabilirler. Kurumsal yapı olması gerekmiyor. Analizlerini yapıyoruz. Tesirlerini göreceğiz.
OPEC “üretimi kısalım fiyatları üstte tutalım” diyordu. Fiyatlar tarafından dünyanın istikrara kavuşması bizim beklediğimiz bir şey. Kararın devamını görmemiz lazım. Körfez’de iki ülke var Hürmüz geçişinden daha az etkilenen BAE Umman tarafına 1,5 milyon varil indirebiliyor. Suudi Arabistan da 4-5 milyon varili batıya taşıyabiliyor. Fakat neredeyse 11 milyon varil dünya sisteminden çıkmış durumda.”
“BU ŞİRKETE BİR DAHA ASLA RUHSAT VERMEM”
İkinci sıcak husus; maden emekçilerinin hareketleriydi. Gazetecilerin, işçilerin hakkını kollayan yorum ve soruları memnuniyet vericiydi. Bakan’ın ‘şahin’ hali da masadaki herkesin yüzünü güldürdü. Bayraktar şunları kaydetti:
“Doruk Madencilik Türkiye’nin neresine gittiyse sorun üretti. Her gittiği yerde çalışanın alacakları var, kıdem tazminatı problem. Daima alacaklar gecikiyor. Biz müdahale ediyoruz lakin bunu alışkanlık haline getirmiş artık…”
İŞÇİYE BORCU OLAN ŞİRKETLER…
Peki Enerji Bakanlığı böyle şirketler hakkında karar alırken hangi ölçüleri temel alıyor? Bu sorunun karşılığı da şöyle:
“İşçiye borcu olan santrale bu alım garantisini vermiyorum kardeşim birincisi. İki; bacası olmayan, filtresi olmayana bu teşviği vermiyorum dedim. Üçüncüsü devlete borcu olan santraller de istifade edemez dedik. Buna karşın bu adam emekçinin parasını ödemiyor. Ben bu firmaya artık ruhsat vermem.
İşin gerisinde aslında onlar var. Sen kömürü satıyorsun, parayı alıyorsun. Personellerin parasını niçin vermiyorsun? Güç Bakanlığı’nın önünde aksiyon yapmalarını onlar da istiyor. Hükümete baskı yapılsın ki devlet bize teşviklerimizi ödemeye devam etmesini istiyorlardı. Ben bu şirkete bir daha asla ruhsat vermem.”
“30 BİN EMEKÇİYİ DÜŞÜNÜN KARDEŞİM”
Bakan Bayraktar CHP’nin kömür alanlarıyla ilgili açıklamalarına da şöyle cevap verdi:
“Ana muhalefet Yeniköy’de kömür alanları için düzenlemeye karşı çıktı. 3 bin madenci işsiz kalsın demek bu. Ağaca da gereksinimimiz var elbette lakin orada evvel istihdamı düşünmeliyiz. O insanların geçim kaynağı orası.
2029 sonuna kadar yerli kömürden elektrik üreten santrallere elektrik alım teşviki veriyoruz. Meclis’ten yetki aldık. Meclis’te tekrar bir sürü laflar edildi. Şayet burada bir peşkeş aranıyorsa, Türkiye’de kömür madenlerinde çalışan yaklaşık 30 bin maden personeline peşkeş çekiyoruz kardeşim, var mı itirazı olan? 30 bin emekçiyi düşünün kardeşim.”
“YERLİLEŞMİŞ ELEKTİRİK PİYASASINI BÜYÜTECEĞİZ”
Enerji Bakanı’na önümüzdeki yıllara ait stratejik planlarını da sorduk:
“Türkiye’nin güç siyasetleri uzun soluklu. Tesirlerini de orta ve uzun vadede gördüğümüz mevzular. Sonuçları 10, 20, 30 yılda görebilirsiniz. 2050’lere kadar giden bir güç planı var. 5 yılda bir revize etmemiz lazım. Dünya yapay zeka çağına giriyor, bunun olağandışı yıkıcı tesiri olacak. Yalnızca negatif manada söylemiyorum. Bildiğimiz her şeyi değiştireceği manasında söylüyorum.
Elektrikleşen dünya bizi de Türkiye olarak önümüzdeki 30 yılı farklı dizayn etmeye hakikat itiyor. Merkezinde elektrikleşme var. Türkiye’yi elektriklendiriyoruz. Aklınızda ne varsa elektriklendiriyoruz. 34 milyon araç var. Yılda 27 milyon ton dizel tüketiliyor. Dünyada büyük bir dizel krizi var şu anda. Biz diyoruz ki şu anda yüzde 63 yerlileşmiş elektrik piyasasını büyütmemiz lazım. Yeni güç mimarisinde elektrikleşmeyi merkeze koyuyoruz.”
“6-8 MİLYON ARAÇ 2035’DE ELEKTİRİKLİ OLACAK”
Peki gücün deveran haritasında neler değişecek, Bakanlık gözünü hangi güzergaha dikti?
“Yenilenebilir güç, güç verimliliği, elektrik iletim ve dağıtım altyapısına yatırım muhtaçlığı var. 10 milyarlarca dolarlık bu alana yatırım muhtaçlığı var. Elektrik iletim sınırlarını, doğal gaz ve petrol boru sınırlarını çok daha güçlü bir biçimde bölgemizde artıralım diyoruz.
Irak’a Irak-Türkiye boru sınırını Basra’ya uzatalım dedik. Olsaydı günlük 1,5 milyon varil Irak petrolü Türkiye üzerinden dünyaya akabilirdi. Katar gazını Suriye ya da Irak üzerinden Türkiye’ye ve Avrupa’ya götürelim diyoruz. Türkmen gazını Hazar geçişli olarak kesinlikle bu tarafa getirelim.
Suudi Arabistan-Ürdün-Suriye üzerinden elektrik iletim çizgisini Türkiye’ye getirelim. Yeni güç mimarimizde daha çok bağlantısallık var yani. Sıfır karbonla güç temini programımız var. Yeni güç mimarisinde 6-8 milyon aracın 2035’de elektrikli olacağını düşünüyoruz. 2035’lerde elektrikleşen bir ulaştırmadan bahsediyoruz.”
Bütün bu anlatılanlar petrol ve doğalgazdan vazgeçme manasına mı geliyor?
Bayraktar’ın karşılığı şöyle: “Petrol ve doğal gazdan vazgeçiyor değiliz. Günlük 2 milyon varil petrol ve doğal gaza gereksinimimiz var. Bu yerinde durmuyor, artıyor. Elektrikleşme ile bunu tahminen biraz azaltacağız, düşüreceğiz.
Biz yeni bir faza geçiyoruz. Berat Bey ile başlayan, aramalar yapan Türkiye’den; Milli Enerji ve Maden Politikası’nın 10’ncu yılında onun yeni fazına geçmiş oluyoruz. Artık Türkiye Petrolleri dışarıda daha aktif olacak. Onun için Somali’de varız, Libya’da enteresan şeyler duyacaksınız. Pakistan’da varız. Orta Asya’da, Türk cumhuriyetlerinde projelerimiz var. Türkiye Petrolleri olarak 1 milyon varil/gün maksadımız var. Venezuela dahil projelere bakıyoruz.”
BATI’YLA KRİZ YAŞAMAMAK İÇİN Mİ AKDENİZ’DE SONDAJ YAPILMIYOR?
Bakan, Somali’den bahsedince Akdeniz’deki sondaj faaliyetleri ne oldu diye sorduk. Batı’yla kriz yaşamamak için mi şu anda sondaj yapmıyoruz? Enerji Bakanı bilgisayarını açtı ve derin deniz sondajı yapılan yerleri göstererek şu cevabı verdi:
“Akdeniz’den vazgeçmedik. Geçmişte 9 derin deniz sondajı yaptık. Karadeniz gazı üzere keşfimiz olmadı maalesef. Odağımız Karadeniz’de üretimi artırmak. Karadeniz’de o kadar büyük potansiyel var ki. Benim bütün mesaimi buraya ayırmam kadar doğal bir şey olamaz. Karadeniz’de yeni sondajlarımız var, bunlarla birlikte yeni keşifler inşallah katmaya çalışıyoruz.
Akdeniz’de aramadan vazgeçmiş değiliz. Yeni projede KKTC’ye bir doğal gaz boru sınırı çalışması içindeyiz. BOTAŞ mühendislik çalışması yapıyor. İnşallah orada bulacağımız bir gazı daha sonra Türkiye’ye bir akışla sunabiliriz. Bu bağlantısallık en değerli sorun.”
“RUSLARIN GÖZÜ SİNOP’TA”
Bakan Bayraktar’a Rusya’yla Akkuyu’da bir sorun yaşanıp yaşanmadığını da sorduk:
“Akkuyu’da Ruslarla hiçbir derdimiz yok ancak Akkuyu’da projede birtakım meşakkatler var. Ekipman gecikmesi var, finansman problemleri yaşandı lakin onlar Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin başta olmak üzere, Rus devletinin mevzuya sahip çıkmasıyla aşıldı. 1. Ve 2. reaktör için finansman sağlandı. Tıpkı tarafta yürüyoruz Rusya ile. Sinop için de Rusların büyük bir iştahı var. Orada Çin, Güney Kore ve Kanada ile, alternatif ülke ve teknolojilerle ilgili çalışıyoruz.”
NADİR ELEMENTLERLE İLGİLİ ÇİN’LE İŞBİRLİĞİ YAPILACAK MI?
Masadaki herkesin merak ettiği bir husus da nadir elementlerle ilgili Çin’le işbirliği ihtimaliydi?
“Nadir toprak elementleri konusunda Çin’le çalışma yürüttük ancak Çin stratejik manada teknolojinin ihracatını yasakladı. Biz de bu teknolojiyi zenginleştirmeye dönük teknoloji arayışımız devam ediyor.
ABD’nin, Çin’in aslında kuvvetli konumu var artık her alanda Çin’e bağımlılıktan çıkmayla ilgili yeni bir ittifak çalışması var. Türkiye’nin kritik madenler strateji dokümanı hazırlığı var. Yakın vakitte duyuracağız.
Orada az toprak elementleri ile ilgili bir şura oluşturup, ilgili bakanlıklar ve ilgili kurumların yer alacağı, Türkiye’nin kritik hammaddeleri ve bunların hangi kurum ve şirketlerle son ve orta esere dönüştürebileceğimizin yol haritasını ortaya koymayı hedefliyoruz.”
SURİYE GÜÇ ALANINDA NELER OLUYOR?
Toplantının sonunda Suriye alanındaki güç kaynaklarına yönelik planlar da masaya yatırıldı
“Suriye’de hem maden hem de petrol tarafında ortak çalışmalarımız var. Kuzeydoğu Suriye’de kimi alanlarla ilgilendiğimiz kendilerine tabir ettik.
Offshore’da son birkaç aydır Exxon, Chevron, BP, Shell ve Total ile iş birliği mutabakatı imzaladık. BP ile yeniden bayağı şaşıracağınız bir muahede üzerinde çalışıyoruz. İmza atılma etabına geldik. İtalya Eni şirketi var. Biz bir portföy idaresi yapıyoruz. Kaynakları aktif tahsis etmeye uğraş ediyoruz.”
“Hürmüz Boğazı açılıyor, saatler sonra kapanıyor. Bu krizin bize tesiri, petrol 100 dolar ortalamada devam ederse yıl sonuna kadar ek 13.6 milyar dolar. 125 dolar olursa 24 milyar dolara çıkıyor. Bunlar ek maliyet. Bir de bu işin vergi boyutu var.
Hürmüz krizi nedeniyle yaklaşık 600 milyar TL eşel mobilden yıl sonuna kadar eksik vergi durumu var Hazine tarafında.”
Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar sohbetin sonunda “seferberlik” sözünü de kullanarak tüm kısımlardan “enerjide tam bağımsızlık hedefi için atılan adımlara” takviye istedi.
Mustafa İlker Yücel
