Ocak-nisan döneminde 1 trilyon 115,7 milyar lira ile ilk dört aylık dönemler itibarıyla tüm yılların en yüksek faiz ödemesi yapıldı. İlk dört ayda kontrole alınan faiz dışı harcamalar reel olarak yerinde sayarken, faiz ödemelerindeki artış yıllık enflasyonu ikiye katladı.
Dünya’dan Naki Bakır’ın haberine göre, bütçe gelirlerinin güçlü bir artış kaydettiği ilk dört ayda, faiz dışı harcamalar reel olarak neredeyse artmazken, 1,1 trilyon lira ile rekor düzeye ulaşan faiz ödemeleri, yüksek tutarda nakit açığı verilmesine yol açtı. İlk dört aylık dönemler itibarıyla tüm yılların en yüksek faiz ödemesi bu yıl gerçekleşti.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre ocak-nisan döneminde Hazine’nin nakit bazda gelirleri önceki yıla göre yüzde 53,2 artışla 5 trilyon 281,2 milyar liraya ulaştı, harcamaları ise yüzde 35,1 artışla 6 trilyon 139 milyar lira oldu. Özelleştirme ve fon geliri olarak 1,6 milyar liralık da giriş kaydedilen bu dönemde Hazine nakit dengesi 856,1 milyar lira açıkla bağlandı. Nakit açığı geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 21,1 altında gerçekleşti. İlk dört aylık dönemler itibarıyla 2022 yılında sadece 66,8 milyar lira olan Hazine nakit açığı, 2023’te 417 milyara, 2024’te 807,5 milyara ve 2025 yılında 1 trilyon 85,2 milyar lira ile en yüksek düzeye ulaşmıştı. Buna göre ilk dört aylık dönemler bazında büyümesi hız kesmekle birlikte açık hala yüksek düzeyini korudu.
TÜM YILLARIN EN YÜKSEK FAİZ ÖDEMESİ
İlk dört ayda verilen yüksek nakit açığında rekor düzeye ulaşan faiz ödemeleri etkili oldu. Hazine’nin bu dönemdeki nakit harcamalarının 5 trilyon 23,3 liralık bölümünü oluşturan faiz dışı harcamalar önceki yıla göre artış yüzde 30,2 ile yaklaşık enflasyon kadar arttı, başka bir deyişle “reel” olarak yerinde saydı. Buna karşılık faiz ödemeleri yüzde 63’le yıllık enflasyonu ikiye katlayan bir artışla 1 trilyon 115,7 milyar liraya ulaştı. Bunun ilk dört aylık dönemler itibarıyla tüm yılların en yüksek faiz ödemesi olduğu belirlendi.
Faiz ödemeleri 2025 yılı ilk dört ayda önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 43,2 artışla 684,5 milyar lira olmuştu. Ocak-nisan dönemleri itibarıyla faiz ödemelerinin geçen yıl nakit bazda toplam giderler içindeki yüzde 17,7 olan payı, bu yıl yüzde 22,2’ye yükseldi.
Hazine’nin faiz dışı dengesi ise bu yıl fazla verdi. Ocak-nisan döneminde faiz dışı harcamalar ile gelirler dengesinde 258 milyar lira dolayında bir fazla oluştu. Geçen yıl aynı dönemde faiz dışı denge de 411,6 milyar lira açık vermiş, faizle birlikte nakit açığı rekor düzeye ulaşmıştı.
REKOR DÜZEYDE İTFA YÜKÜ
Devletin ana gelir ve harcamalarına ait nakit dengesi bu yıl ilk dört ayda geçen yıla göre daha düşük olsa da yüksek tutarda bir açık verirken, önceki yıllarda bütçe açıkları ve borç çevirme ihtiyacı dolayısıyla yüksek faizle gidilen yoğun borçlanmaların mirası olarak Hazine bu döneme yığılmış rekor düzeyde bir itfa yükü ile de karşı karşıya kaldı. Hem nakit açığı hem itfalar dolayısıyla Hazine’nin brüt borçlanması geçen yıla göre bir kata yakın büyüdü.
Hazine ilk dört ayda vadesi gelen iç borçlar dolayısıyla 1 trilyon 206,6 milyar ve dış borçlar için de 247,6 milyar lira olmak üzere toplam 1 trilyon 454,1 milyar liralık borç geri ödemesi gerçekleştirdi. Dış borç geri ödemeleri geçen yılın ilk dört ayına göre sadece yüzde 6,7 artarken, iç borç geri ödemelerinde yüzde 593,2 ile adeta patlama yaşandı. Böylece toplam geri ödeme miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 258,1 oranında bir artış kaydetti.
DÖRT AYDA 2,1 TRİLYONLUK BORÇLANMA
Hazine, ilk dört ayda 856 milyarı aşan nakit açığın finansmanı ve vadesi gelen 1,5 trilyon liralık borcun çevrilmesi için brüt 2 trilyon 142,6 milyar liralık yeni borçlanmaya gitti. Bunun da yine büyük bölümü iç borçlanma şeklinde gerçekleşti. Toplam brüt borçlanma tutarı geçen yılın eş dönemine göre yüzde 83,7 arttı. Ocak-nisan dönemindeki brüt borçlanmanın 1 trilyon 800,1 milyar liralık bölümü devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihraçları yoluyla iç borçlanma şeklinde gerçekleştirildi. Dört aylık iç borçlanma geçen yılın eş dönemine göre yüzde 67,7 arttı. Aynı dönemdeki itfalardan sonra Hazine’nin dört aylık net iç borçlanması 593,5 milyar lira ile geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 34 altında gerçekleşti.
İlk dört ayda dış borç geri ödemesi sınırlı bir artış gösteren Hazine, 342,6 milyar lira ile geçen yıla göre yüzde 268,8 daha fazla dış borç kullanımına gitti. Böylece Hazine ilk dört aydaki net dış borçlanması 95 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu gelişmelerle Hazine’nin ilk dört aydaki iç ve dış toplam net borçlanması 688,5 milyar lira oldu. Başka deyişle geri ödemeler sonrası Hazine’nin kasasında bu miktar kaldı. Hazine, dört aydaki açık finansmanının büyük bölümünü toplam net borçlanmadan elde ederken, bunun üstüne kasasından 132,4 milyar liralık kullanım, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’ndan (TMSF) gelen 33,9 milyar liralık aktarım ve devirli-garantili borçlardan 1,2 milyar liralık bir geri dönüşle nakit açığını finanse etti. Kur farklarından gelen 38,5 milyar liralık gelir sayesinde Hazine’nin kasa-banka bakiyesi 93,9 milyar lira oldu.
