İranlı muharrir ve sosyolog Shahzedeh N. İgual, Batı’nın ve Batı medyasının İran’a yönelik yaklaşımını eleştirerek, uzun yıllardır sürdürülen telaffuzların “tek taraflı ve yönlendirici” bir çerçevede ilerlediğini, bilhassa seçilmiş aktörler, öne çıkarılan marjinal telaffuzlar ve medya içerikleri üzerinden adeta bir “zihin mühendisliği” yapıldığını söyledi.
35 yıldan fazla bir müddettir Türkiye’de yaşayan ve yayınlanan 4 kitabını da Türkçe kaleme alan İgual, ABD/İsrail-İran savaşı sürecinde tekrar gündeme gelen Batı medyasındaki İran algısını AA muhabirine kıymetlendirdi.
İgual, Batı’da İran hakkında konuşan ve karar vermek isteyen kimi kısımların ülkeye dair direkt tecrübelerinin bulunmadığını belirterek, “İranlıların ne yapması gerektiğine Batı’nın karar vermesi isteniyor. İran’a 40 yıldır bir kez bile gitmemiş lakin Farsça konuşabilen bir kesim Batı’da İran için karar verilmesini talep ediyor.” dedi.
Zihin mühendisliği yürütülüyor
Batı bloğunun İran’a yönelik siyasetlerinde “rejim aksisi bir ses oluşturma” eforunun öne çıktığını lisana getiren İgual, bu yaklaşımda gayenin bir kişi ya da sistemden fazla birlik ruhu olduğunu tabir etti.
İgual, “Batı bloğu güçlü bir rejim aykırısı ses oluşturmaya çalışıyor. Bunun kime karşı olduğu çok değerli değil, rejime karşı olması kâfi görülüyor. Para ödeyip izlediğimiz Hollywood ve Batı dizilerinde de bunu açıkça görüyoruz. Teröristler, kaçakçılar ve hatalılar daima bu coğrafyadan gösteriliyor.” diye konuştu.
Batı medyasının İran diasporasını da muhakkak bir çerçevede sunduğunu savunan İgual, algı idaresinin bu süreçte kıymetli rol oynadığını tabir etti.
İgual, “Yurt dışında yaşayan muhalifler ortasından en uç ve provokatif sesler seçilip öne çıkarılıyor ve güya tüm diaspora bu haldeymiş üzere bir algı oluşturuluyor. Tıpkı durum İran için de geçerli. İran tarihi, sosyolojisi ve siyasetiyle birlikte adeta bir ‘İran mühendisliği’ yürütülüyor. Bu süreç yaklaşık 47 yıldır devam ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.
İran’a uygulanan yaptırımlara da değinen İgual, bu siyasetlerin direkt halkı etkilediğini söyledi.
İgual, “İran’a 47 yıldır ambargo uygulanıyor ve bunu uygulayan ülke Amerika. Tıpkı Amerika, İran halkını özgürleştireceğini söylüyor. Lakin ambargolar yöneticilerden çok halkı ezer. 47 yıldır halkı zorlayan bir anlayışın özgürlük getirmesi de tartışmalıdır.” sözlerini kullandı.
“Diasporaya yönelik çok önemli bir medya takviyesi görüyoruz”
İran diasporasının farklı kümelerden oluştuğunu vurgulayan İgual, bu çeşitliliğin Batı medyasında gereğince yansıtılmadığını belirtti. İgual, şöyle devam etti:
“Diaspora içinde monarşistler, seküler demokratlar, ekonomik nedenlerle göç edenler, sert rejim aksileri ve apolitik kısımlar var. Fakat bilhassa Batı ile temas halinde olan ve kendini seküler demokrat olarak tanımlayan birtakım kümeler, muhalif kimlikleri üzerinden öne çıkıyor. Bu durum onlar için birebir vakitte bir görünürlük ve statü alanı oluşturuyor.”
Son savaştaki gelişmeler sırasında öne çıkan diaspora figürlerine de değinen İgual, bu şahısların medya görünürlüğünün şuurlu formda artırıldığını belirterek, “İran-ABD/İsrail savaşında öne çıkan diasporaya yönelik çok önemli bir medya dayanağı görüyoruz. Bunların medyada görünürlüğü natürel ki siyonizm ve emperyalizm kaynaklı. Bu sesleri gür çıkanlar daha çok seçilerek dünya kamuoyuna duyurulmaya çaba ediliyor.” diye konuştu.
Batı merkezli birtakım medya kuruluşlarının İran’a yönelik yayın siyasetlerini da eleştiren İgual, bu platformların uzun yıllardır makul bir söylemi yaydığını ileri sürdü.
İgual, İran’a yönelik başlatılan savaşın bir de medya ayağı olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:
“20 yıldır hiçbir İranlıdan bir kuruş almayan, program yapan Iran International, Voice of America ve Manoto TV üzere kanalların neyi nasıl dizayn ettiğini iddia edin. Zihin terörü gerçekleştiriyorlar, bu beyin yıkamanın çok ötesinde bu. Beyin yıkamayı ise dizilerle giysi kuşamla, belgesellerle yapıyorlar. Büsbütün palavra yanlış haberlerle ise insanların beynini dizayn etmeye çalışıyorlar.”
Batı’nın bilhassa bölgedeki berbat niyetli ve tek taraflı yaklaşımına dikkat çeken İgual, “Sünni ve Şii bunlar için tıpkı potada eritilir. Sünni de düşmandır, Şii de düşmandır. ve en değerlisi bu iki tarafı evvel birbiriyle kırdırmak, sonra hesaplarını tutmak ve bir halde bunları yok etmek istiyorlar.” dedi.
