Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, doğru, teyit edilmiş ve emniyetli bilgiye dayalı bir enformasyon ekosisteminin tesisini en öncelikli amaçlarından biri olarak gördüklerini belirterek, “Zira bugün, milletlerarası sistemde artan belirsizlik ortamında savaşlar artık sadece cephede değil zihinlerde, ekranlarda ve algılar üzerinden yürütülmektedir. Geçersiz görüntüler, manipüle edilmiş içerikler ve örgütlü propaganda ağları, günümüz çatışmalarının yeni cephe sınırlarını oluşturmaktadır.” dedi.
Duran, Ataköy’de özel bir otelde düzenlenen “Muslim Impact Forum 2026″da yaptığı konuşmada, İslam medeniyetinin kadim merkezlerinden biri olan İstanbul’da iştirakçileri ağırlamaktan büyük bir memnuniyet duyduğunu söyledi.
Bugün dünyanın derin bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirten Duran, 20 yıl evvel bu durumun milletlerarası sistemde olağan bir değişim olarak değerlendirilebileceğini anlattı.
Duran, lakin bugün karşı karşıya oldukları tablonun çok daha vahim bir nitelik arz ettiğine dikkati çekerek, “Savaşlar, soykırımlar, pandemiler ve memleketler arası kurumlar ile normlara duyulan inancın giderek zayıflaması, kritik bir eşiğin aşıldığını açıkça göstermektedir. Hakikaten de bir dönüm noktasından geçiyoruz. Lakin asıl sıkıntı şudur ki milletlerarası toplumun ve bir vakitler global sistemin bel kemiği olarak görülen kurumların ileriye dönük açık bir vizyonu bulunmamaktadır.” diye konuştu.
Ortada sırf birtakım emareler olduğunu vurgulayan Duran, birinci emarenin açık olduğunu, büyük güçlerin artık büyük sorumluluk üstlenmediğini, üstün güçlerin liderlik sorumluluğunu üstlenme konusunda giderek daha isteksiz hale geldiğini kaydetti.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Duran, ikinci emarenin ise çok daha korku verici olduğunu anlatarak, “Pek çok durumda, eski sistemin kurucuları bugün şahsen onun esas yıkıcıları haline gelmiştir. İnsanlığa karşı hatalar işlemiş ya da bu hataların işlenmesine müsamaha göstermişlerdir. Öte yandan istikrarı korumak ve çatışmaları çözmek emeliyle ihdas edilen memleketler arası kurumlar giderek daha etkisiz hale gelmektedir.” sözlerini kullandı.
-“Günümüzde rastgele bir bildiri saniyeler içinde tüm dünyaya ulaşabilmektedir”
Söz konusu derin dönüşümün kıymetli bir boyutunun da irtibat alanında yaşandığını vurgulayan Duran, pek çok kişinin, içinde bulundukları periyodu bir “İletişim Çağı” olarak tanımladığını fakat bu kademeyi artık geride bıraktıkları kanaatinde olduğunu lisana getirdi.
Duran, bugün, “anlatı çağı” olarak nitelendirilebilecek yeni bir devrin içinde olduklarının altını çizerek, “Bu yeni devirde, artık sadece bağlantıya odaklanan bir rekabetten değil, gerçekliklerin nasıl çerçevelendiği, nasıl yorumlandığı ve nihayetinde global kamuoyu tarafından nasıl kabul gördüğü üzerinden şekillenen anlatı rekabetinden kelam ediyoruz. Günümüzde rastgele bir ileti saniyeler içinde tüm dünyaya ulaşabilmektedir. Marshall McLuhan tarafından ortaya konulan ‘küresel köy’ kavramı ise artık hepimiz için gündelik bir gerçekliğe dönüşmüştür.” değerlendirmesini yaptı.
Bu suratın ve erişim kapasitesinin beraberinde önemli riskleri de getirdiğine işaret eden Duran, dezenformasyon, manipülasyon ve gerçeğe ters içeriklerin yayılımının giderek arttığını, bu eğilimlerin hakikat ile palavra ortasındaki sonları bulanıklaştırdığını söyledi.
Burhanettin Duran, şöyle devam etti:
“Bu çerçevede, Cumhurbaşkanlığı İrtibat Başkanlığı olarak, yanlışsız, teyit edilmiş ve emniyetli bilgiye dayalı bir enformasyon ekosisteminin tesisini en öncelikli gayelerimizden biri olarak görüyoruz. Çünkü bugün, milletlerarası sistemde artan belirsizlik ortamında savaşlar artık sadece cephede değil zihinlerde, ekranlarda ve algılar üzerinden yürütülmektedir. Geçersiz görüntüler, manipüle edilmiş içerikler ve örgütlü propaganda ağları, günümüz çatışmalarının yeni cephe çizgilerini oluşturmaktadır. Şunu açık ve net bir biçimde tabir etmek durumundayız: İçinde bulunduğumuz çağda stratejik bağlantı, çatışma alanları ve krizlerle birlikte ele alınması gereken bir olgudur.”
Duran, Türkiye olarak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, bilgiyi akılcı bir halde yöneten, geleceği şekillendiren ve algı operasyonlarına karşı stratejik bir perspektifle hareket eden bir devlet kapasitesini güçlendirmeye çaba ettiklerini belirtti.
Bu nedenle Türkiye’nin, coğrafyasının ve tarihinin şekillendirdiği bir perspektifle, sistemin aksayan taraflarını çok daha erken fark ettiğini, ıslahat davetini pek çok aktörden evvel lisana getirdiğini aktaran Duran, “Irak’taki savaştan Suriye’deki iç savaşa, Azerbaycan ile Ermenistan ortasındaki çatışmadan Gürcistan ve Ukrayna’nın kimi bölgelerinin işgaline, İran etrafında şekillenen nükleer krizden Gazze’deki soykırıma kadar dünyadaki en ağır krizlerin birçoklarında, Türkiye orta bulucu ve barış kollayıcı olarak kıymetli bir rol oynamıştır.” diye konuştu.
Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Dünya beşten büyüktür” bildirisinin, bu krize direkt bir karşılık niteliği taşıdığını, bu tabirin global sistemin merkezindeki adaletsizliğe, dengesizliğe ve işlevsizlik haline yönelik açık bir davet olduğunu kaydetti.
Seksen yıl evvel memleketler arası sistem inşa edilirken Müslüman ülkelerin ve toplumların bu sürece taraf verme imkanının neredeyse yok denecek kadar hudutlu olduğuna dikkati çeken Duran, memleketler arası kurumların asırlara dayanan pahalarını, geleneklerini ve deneyimlerini yansıtacak kâfi bir taban sunmadığını vurguladı.
Duran, bu nedenle Müslüman toplumların, norm koyucu değil, normları benimsemek zorunda kalan aktörler haline geldiğini, yaklaşık 50 yıl evvel Edward Said’in, “Orientalism” isimli yapıtında Batı anlatılarının Orta Doğu ve İslam dünyası üzerinde nasıl hegemonik bir münasebet kurduğunu ortaya koyduğunu lisana getirdi.
Ötekinin temsilinin hiçbir vakit tarafsız olmadığının altını çizen Duran, bu temsilin kimin uygar kabul edildiğini, kimin geri kalmış olarak etiketlendiğini, kimin kelam söyleme hakkına sahip olduğunu belirdiğini tabir etti.
“Batı merkezci fikrin dayattığı savunmacı yaklaşımları aşmak zorundayız”
Duran, Said’in daha sonra kaleme aldığı “Covering Islam” isimli yapıtında ise Batı medyasının İslam dünyasını nasıl daima kuşku ve kalıp yargılar üzerinden çerçevelediğini gözler önüne serdiğinden bahsetti.
Bugün, bu geçiş devrinde sadece risklerle değil, birebir vakitte tarih, bir fırsatla karşı karşıya olduklarını işaret eden Duran, “Ortaya çıkmakta olan global tertibe katkı sunma imkanına sahibiz. Vazifemiz açıktır. Norm koyucu haline gelmeliyiz. Kıymetlerimizi tekrar sisteme taşımak ve İslamofobi ile Batı merkezci niyetin dayattığı savunmacı yaklaşımları aşmak zorundayız.” dedi.
İletişim Başkanı Duran, küresel anlatıların kelam konusu olduğunda teknoloji şirketleri, lobi kümeleri, istihbarat ağları ve hesap verebilirlikten uzak dijital platformların da esas aktörler ortasında yer aldığını bilhassa vurgulamak istediğini söyledi.
Bu aktörlerin çatışmaların nasıl çerçeveleneceğini, kimin acısının görünür olacağını ve kimin sesinin görmezden gelineceğini belirlediğine dikkati çeken Duran, “Bu durum birebir vakitte kıymetli bir imkan da sunmaktadır. Müslüman toplumlar kendi anlatılarını yine sahiplenebilir ve kendi kıssalarını anlatabilir. Anlatı üzerindeki kökleşmiş monopolleri kırmak için kararlı bir uğraş göstermek durumundayız. Birinci olarak, bağlantı süreçleri hem güçlü devletleri hem de aktif sivil toplumları içermelidir. Sadece hükümetlerin gayreti kâfi değildir. Akademisyenler, gazeteciler, sanatkarlar ve vatandaşlar bu sürecin ayrılmaz bir modülü olmalıdır. ” diye konuştu.
“Kendi öykümüzü anlatamazsak, öbürleri bizim ismimize anlatmaya devam edecek”
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Duran, şunları kaydetti:
“İkinci olarak, Müslüman toplumlar dezenformasyona karşı korunmalıdır. Dijital okuryazarlık artık bir zorunluluktur. Doğrulama düzenekleri ve dezenformasyonla uğraş eden kurumlar, İslamofobi, ön yargı ve nefret kampanyalarıyla gayrette kritik ehemmiyete sahiptir. Üçüncü olarak, kendi irtibat kurumlarımızı inşa etmeliyiz. Anlatılar yayıldıktan sonra sırf reaksiyon veren bir pozisyonda kalamayız. Muteber bilgiyi evvelden üreten medya platformları, araştırma merkezleri ve stratejik bağlantı yapıları oluşturmamız gerekmektedir. Kendi öykümüzü anlatamazsak, öbürleri bizim ismimize anlatmaya devam edecektir. ve öykümüzü öbürleri anlatırsa dünyadaki yerimizi de onlar tanımlayacaktır. Bu nedenle, kendi anlatımıza yine sahip çıkmalı, öykümüzü kendimiz anlatmalı ve dünyadaki hak ettiğimiz yeri kendi koşullarımızla teminat altına almalıyız.”
Burada tesis edilen diyalog ve işbirliğinin İslam dünyasında birlik ve beraberliği güçlendirmesini temenni eden Duran, forumun İslam dünyası ve tüm insanlık için güzel sonuçlara vesile olmasını diledi.
