Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, mümkün bir tansiyon durumunda Yunanistan’ın yanında saf tutacaklarına dair açıklamaları, memleketler arası kamuoyunda “müttefiklik hukuku” ve NATO’nun geleceğine dair tartışmaları yine alevlendirdi. Paris’in bu tavrı, bilhassa Türkiye’nin 2009 yılında Fransa’nın NATO’nun askeri kanadına dönüşüne verdiği kritik dayanak hatırlatıldığında, önemli bir jeopolitik paradoksu beraberinde getiriyor.
KAPIYI ANKARA AÇTI
Fransa, 1966 yılında Charles de Gaulle devrinde ayrıldığı NATO’nun entegre askeri komuta yapısına geri dönmek istediğinde, önündeki en büyük diplomatik eşiklerden biri Türkiye’nin onayıydı. Devrin kurallarında Ankara, bir müttefiklik jesti yaparak ve ittifakın bütünlüğünü gözeterek Paris’in bu dönüşüne “evet” demişti.
Bugün gelinen noktada, Türkiye’nin onayıyla komuta kademesine dönen Fransa’nın, bir öbür NATO üyesini açıkça maksat alan savunma taahhütleri altına girmesi, ittifakın “bölünmezlik” prensibine yönelik yapısal bir çelişki olarak bedellendiriliyor. Ankara, kapıyı müttefiklik ruhuyla açarken, Paris’in bu kapıdan geçip Türkiye’ye karşı cephe inşa etmesi tam bir “diplomatik nankörlük” örneği olarak kayıtlara geçiyor.
NATO KAZIĞI BİRİNCİ DEĞİL: TARİHİN TEKERRÜRÜ
Ankara’nın Paris’ten gelen bu çıkışlara temkinli ve eleştirel yaklaşmasının ardında, NATO içindeki acı tarihi deneyimleri yatıyor. Türkiye, ittifakın güney kanadını on yıllardır savunmasına karşın, müttefikleri tarafından tekraren “stratejik yalnızlığa” terk edildi.
1964 JOHNSON MEKTUBU: ‘SİLAHLARIMI KULLANAMAZSIN’
Kıbrıs’ta Türklere yönelik katliamlar için Ankara müdahaleye hazırlanırken, ABD Başkanı Lyndon B. Johnson’dan gelen o zehir zemberek mektup, Türkiye’nin müttefiklik algısındaki birinci büyük kırımdı.
Johnson, “Bizim verdiğimiz silahları Kıbrıs’ta kullanamazsın” ve “Eğer bu yüzden Sovyetler size saldırırsa NATO yanınızda olmaz” diyerek Türkiye’yi açıkça tehdit etmişti. Bugün Macron’un yaptığı çıkış, Ankara nezdinde o günkü “müttefiklik şantajının” çağdaş ve Fransız aksanlı bir versiyonu olarak görülüyor.
PATRIOT SİSTEMLERİNİN GERİ ÇEKİLMESİ
Suriye iç savaşının en sıcak devirlerinde, Türkiye’nin hudut güvenliği tehdit altındayken Almanya ve Hollanda üzere müttefikler, Türkiye’deki Patriot hava savunma sistemlerini geri çekme kararı almıştı. Türkiye’nin gökyüzü açık bırakılırken, bugün emsal sistemlerin Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’deki maksimalist tezlerini desteklemek için “oyuncak” haline getirilmesi müttefiklik etiğiyle bağdaşmıyor.
ADALAR VE PATRIOT BİLMECESİ
Yunanistan’ın gayri askeri statüdeki adaları silahlandırmasına sessiz kalan Batı bloku, bir adım daha ileri giderek savunma iş birliği ismi altında bu bölgelere yönelik lojistik takviye sağlıyor. Suudi Arabistan’dan getirilen Patriot bataryalarının Yunanistan’da konuşlandırılması ve bu sistemlerin Türkiye’ye karşı bir “caydırıcılık” ögesi olarak pazarlanması, NATO’nun içten içe nasıl bir çatlak barındırdığını kanıtlıyor.
YENİ BLOK: İSRAİL – YUNANİSTAN YAKINLAŞMASI
Macron’un açıklamaları buzdağının yalnızca görünen kısmı. Perde ardında Türkiye’yi Akdeniz’de bir “enerji hapishanesine” mahkûm etmeye çalışan daha geniş bir koalisyon şekilleniyor.
İsrail ve Yunanistan ortasında artan askeri tatbikatlar (Mavi Bayrak vb.) ve Atina’nın İsrail’den aldığı savunma teknolojileri, direkt Türkiye’nin bölgesel aktifliğini kırmayı hedefliyor.
EastMed projesi üzere Türkiye’yi baypas etmeye yönelik teşebbüsler, Fransa’nın siyasi müdafaası ve İsrail-Yunanistan ikilisinin saha operasyonlarıyla birleşerek Türkiye’nin karşısına dev bir “Akdeniz Bloğu” çıkarıyor.
İTTİFAK İÇİ REZALET
Fransa ile Yunanistan ortasında imzalanan ve “üçüncü bir tarafa karşı yardımlaşmayı” öngören ikili savunma muahedesi, aslında NATO’nun 5. hususunun (Kolektif Savunma) ruhuna paralel bir “mini ittifak” niteliği taşıyor. Lakin bu durum, bir NATO üyesinin (Fransa), bir öteki NATO üyesini (Türkiye) direkt bir tehdit ögesi olarak kodlaması üzere tehlikeli bir emsal oluşturuyor.
NATO içerisinde müttefikin müttefike karşı kışkırtıldığı bu yeni devir, ittifakın “beyin ölümü” gerçekleştiği savlarını (yine Macron tarafından lisana getirilmişti) bu defa Fransa’nın şahsen kendisinin tetiklediğini gösteriyor.
