Avrupa’nın jet yakıtı tedariki, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların yaklaşık altı haftadır aksaması nedeniyle önemli baskı altında. İran’ın ABD ve İsrail akınlarına cevap olarak bu kritik geçiş çizgisini fiilen kapatması, fiyatların süratle yükselmesine ve arz telaşlarına yol açtı.
Uluslararası Güç Ajansı’nın (IEA) yayımladığı aylık petrol piyasası raporuna nazaran, Körfez bölgesi global jet yakıtı arzının en büyük kaynaklarından biri pozisyonunda bulunuyor.
STOKLAR HAZİRAN AYINDA KRİTİK EŞİĞE ULAŞABİLİR
IEA’ya nazaran Avrupa, Orta Doğu’dan yaptığı jet yakıtı ithalatının en az yarısını telafi edemezse, stoklar haziran ayında kritik düzeye gerileyebilir. Bu durum kimi havalimanlarında fizikî yakıt sorununa ve uçuş iptallerine yol açabilir.
Ajans, Avrupa’nın olağan koşullarda jet yakıtı ithalatının yaklaşık yüzde 75’ini Orta Doğu’dan karşıladığını vurguladı.
ALTERNATİF TEDARİK YETERSİZ KALABİLİR
Avrupa ülkeleri, Körfez’den gelen arzın yerine ABD ve Nijerya üzere alternatif kaynaklara yönelmiş durumda. ABD’den jet yakıtı ihracatında son haftalarda süratli artış gözlense de, bu artışın kaybın fakat yarısından biraz fazlasını karşılayabileceği belirtiliyor.
IEA tahliline nazaran, ithalatın yüzde 75’i bile telafi edilse, yaz aylarında bilhassa talebin tepe yaptığı devirde arz sorunu büsbütün ortadan kalkmayabilir.
UÇUŞ İPTALLERİ VE MALİYET ARTIŞI RİSKİ
Uzmanlar, arz külfetinin bilhassa küçük havalimanlarını daha fazla etkileyebileceğini, büyük merkezlerin ise önceliklendirileceğini söz ediyor.
Jet yakıtı fiyatları da krizle birlikte rekor düzeylere ulaştı. Nisan başında Avrupa’da ton başına fiyat 1.838 dolara çıkarak savaş öncesine nazaran iki katından fazla arttı.
Havayolu şirketleri için yakıt masrafları toplam maliyetlerin yüzde 20 ila 40’ını oluştururken, artan fiyatlar bölümde önemli baskı yaratıyor.
AB: ŞİMDİLİK KITLIK YOK, RİSK SÜRÜYOR
Avrupa Komitesi, şu an için Avrupa Birliği genelinde yakıt kıtlığına dair bir ispat bulunmadığını açıkladı. Lakin yetkililer, yakın gelecekte tedarik sıkıntılarının yaşanabileceğini kabul etti.
Komisyon, petrol ve gaz uyum kümelerinin haftalık olarak toplandığını ve yeni güç tedbirlerinin kısa müddet içinde açıklanacağını duyurdu.
Öte yandan Avrupa Havalimanları Kurulu, Hürmüz Boğazı’nın önümüzdeki üç hafta içinde yine açılmaması halinde kıtlık riskinin önemli halde artacağı ikazında bulundu.
