İsrail ve Lübnan ortasında 1993’ten bu yana yapılan birinci üst seviye direkt görüşmeler, ABD’nin başşehri Washington DC’de gerçekleştirildi.
Görüşmeye, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin Lübnan Büyükelçisi Michel Issa, Lübnan’ın ABD Büyükelçisi Nada Hamadeh, İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Dışişleri Bakanlığı Müşaviri Michel Needham’ın katıldı.
GÖRÜŞME SONRASI ABD’DEN AÇIKLAMA
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, ABD’nin arabuluculuğunda Washington’da yapılan ve “1993 yılından bu yana en üst seviye direkt görüşme” olarak kayıtlara geçen görüşmeye ait yazılı açıklama yaptı.
Açıklamada, görüşmenin “çok verimli” geçtiği, ABD’nin iki ülkeyi tebrik ettiği ve ileriye dönük görüşmeler için bugünkü görüşmenin güçlü bir taban oluşturduğu belirtildi.
Açıklamada, tüm tarafların karşılıklı olarak kararlaştırılan bir vakit ve yerde direkt müzakerelere başlamayı kabul ettiğini vurgulandı.
LÜBNAN’DAN ‘TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ’ VURGUSU
Lübnan tarafının, İsrail’in devam eden ataklarına atıfla “Lübnan Devleti, 2024 Kasım’ında yapılan çatışmaların durdurulması duyurusunun tam olarak uygulanmasının acil bir gereksinim olduğunu tekrar teyit ederek, toprak bütünlüğü ve tam devlet egemenliği unsurlarını vurguladı” formundaki sözü açıklamada yer aldı.
ABD ile İsrail’in Hizbullah konusundaki beklentilerinin net bir halde ortaya konduğu belirtilen açıklamada, “ABD, görüşmelerin 2024 muahedesinin kapsamını aşarak kapsamlı bir barış mutabakatına varabileceğini umduğunu belirtti. ABD, Hizbullah’ın devam eden ataklarına karşı kendini savunma hakkı konusunda İsrail’e dayanağını de söz etti” değerlendirmesi yapıldı.
Ayrıca bundan sonraki görüşmelerin de ABD’nin arabuluculuğunda yapılması gerektiği vurgulanan açıklamada, Lübnan’ın tekrar inşasına yönelik muhtemel yardımlarla ilgili mevzuların da ele alınacağı belirtildi.
İsrail’in görüşmedeki yaklaşımına ait ise “İsrail Devleti, Lübnan’daki tüm devlet dışı terör kümelerinin silahsızlandırılması ve tüm terör altyapısının ortadan kaldırılmasına yönelik takviyesini lisana getirmiş ve iki ülke halklarının güvenliğini sağlamak gayesiyle Lübnan Hükümeti ile işbirliği yapma kararlılığını tabir etmiştir” tabirine yer verildi.
Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleştirilen görüşmeye ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Bakanlık Danışmanı Michael Needham, ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa, İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter ve Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamadeh-Moawad katıldı.
Görüşmeden evvel kısa bir açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Rubio, iki ülke ortasındaki sıkıntıların bir anda çözülmeyeceğini, lakin bu görüşmenin son derece değerli olduğunu belirterek, “Bu, tarihi bir fırsat. Bizi bu noktaya ve buradaki fırsata getiren on yıllara dayanan tarih dersleri var” değerlendirmesini yapmıştı.
LÜBNAN’DAN ATEŞKESE DÖNÜLMESİ ÇAĞRISI
Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamade Muavvad, yaptığı yazılı açıklamada, ABD’nin konut sahipliğinde İsrail’in Washington Büyükelçisi Yehiel Leiter ile yaptığı toplantıya ait bilgi verdi.
Muavvad, İsrail ile direkt müzakereler için yapılan hazırlık toplantısının verimli geçtiğini belirterek, “Kasım 2024’te varılan ateşkes muahedesinin bir an evvel tam olarak uygulanması gerekliliğini yineledim.” tabirini kullandı.
Toplantıda Lübnan’ın toprak bütünlüğüne ve devletin egemenliğine dikkati çektiğini belirten Muavvad, ateşkes ve yerinden edilenlerin konutlarına dönmesi davetinde bulunduğunu kaydetti.
Muavvad, devam eden çatışmalar nedeniyle Lübnan’da yaşanan insani krizin hafifletilmesi ismine “pratik adımlar atılması” daveti yaptığını belirtti.
Lübnanlı Büyükelçi, gelecek görüşmenin tarihi ve yerinin daha sonra açıklanacağını aktardı.
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, görüşme öncesinde yaptığı açıklamada, “Lübnan halkı, İran saldırganlığının mağduru ve bunun sona ermesi gerekiyor. Bu görüşme, dünyanın bu bölgesinde Hizbullah’ın 20-30 yıllık tesirini kalıcı olarak sona erdirmeye yönelik tarihi bir fırsat” tabirlerini kullanmıştı.
Rubio, sıkıntının karmaşıklığı nedeniyle durumun çabucak çözülemeyeceğini görüşmelerin bir süreç olmasını umut ettiklerini tabir etmişti.
Lübnan ile İsrail halklarının barış içinde yaşamaları gerektiğini vurgulayan Rubio, “Bugünkü amaç, kalıcı ve sürdürülebilir bir barışın inşa edilebileceği çerçeveyi ortaya koyabilmektir” demişti.
Görüşmeler, İsrail ve Hizbullah ortasındaki çatışmaların devam ettiği ve İsrail’in Lübnan’ın güneyinde yansılara neden olan işgal ve kara harekatının sürdüğü bir süreçte gerçekleşti.
Doğrudan müzakereler, ateşkes, uzun vadede Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve iki ülke ortasında bir barış muahedesi üzerine ağırlaştı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, daha evvel Lübnan’ın direkt görüşme taleplerini reddetmişti.
Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’ın gerilimin düşürülmesi istikametindeki baskılarının akabinde Washington’da İsrail ve Lübnan büyükelçilerinin barış görüşmeleri için bir ortaya gelmesini kabul etmişti.
Görüşme öncesinde Lübnan hükümeti ve Trump idaresi, İsrail’den Lübnan’a yönelik hücumlara orta verme davetinde bulunmuştu.
İsrail Başbakanı Netanyahu, başşehir Beyrut’a yönelik taarruzları azaltmayı kabul ederken, Lübnan’ın güneyine yönelik hücumları devam ettirdi.
