HALİL İBRAHİM SİNCAR/BEŞİR ŞAVUR – Mardin Olgunlaşma Enstitüsünün taş sürece atölyesinde tescilli Mardin taşına tarihi yapılardaki motifler işleniyor.
Mardin Kalesi eteğindeki 700 yıllık Muzafferiye Medresesi’nin kalıntıları üzerinde, 11 Mayıs 1892’de Mekteb-i Rüştiye olarak inşa edilen yapıda hizmet veren Mardin Olgunlaşma Enstitüsünde Anadolu’nun en eski sanatlarından biri olan taş sürece sanatı da yaşatılıyor.
Mardin Olgunlaşma Enstitüsü araştırma takımının kentteki taş meskenler, medreseler, mescitler ve manastırlar üzere tarihi yapılardaki motiflerden esinlenerek hazırladığı dizaynlar, usta öğreticiler tarafından taş sürece atölyesinde tescilli Mardin taşına nakşediliyor.
“Taşın dantel üzere işlenmesi çok önemli”
Enstitü Müdürü Tuğba Mungan, AA muhabirine, Mardin ve Şırnak’ın kültürünü birçok istikametiyle araştırdıklarını, tahlil ettikten sonra tasarım ve üretimle geleceğe taşıdıklarını söyledi.
Özellikle unutulmaya yüz tutan el sanatları için birçok alanda çalışma yürüttüklerini belirten Mungan, tarihi kentin en değerli bedellerinden coğrafik işaretli Mardin taşının işlenerek enstitü bünyesinde geleceğe taşınmasına katkı sunduklarını söz etti.
Mungan, “Mardin taşı, yalnızca işlenen bir gereç değil birebir vakitte kentin hafızası. Üzerindeki her motif geçmişten bir bilgiyi taşıyor, geçmişle gelecek ortasında köprü kuruyor.” dedi.
“Latifiye Mescidi Motifleri Taşın Hafızasında Sanat Seyahati Projesi” kapsamında taşların üzerindeki motiflerin incelendiğini, tasarımı yapıldıktan sonra motiflerin tescilli Mardin taşına işlendiğini anlatan Mungan, enstitüde daha evvel tek nahit taş ustasının bulunduğunu, usta sayısını artırmak için çalışma yürüttüklerini belirtti.
Mungan, “Şu an biri bayan iki ustamız oldu, üçüncü ustamızı yetiştiriyoruz. Yetiştirdiğimiz üçüncü usta da bayan. Hedefimiz, bu mirası korumak, geliştirmek ve geleceğe taşımak. Mardin’de taş işlemeciliği tüm binalarda var. Mardin taş işlemeciliğinin 7 bin yıllık tarihi bulunuyor. Mardin’deki taş işlemeciliğine bir bayan elinin değmesi çok değerlidir. Bayan ustamız, çok hoş eserler hazırlıyor. Bu da bizim için çok değerli. Taş bir dantel üzere işlendiği için bayan ustalarımız da bu işi güzellikle ve çarçabuk yapıyor. Taş, bizim için çok değerli, taşın dantel üzere işlenmesi de çok değerli.” diye konuştu.
“Mardin, motif açısından çok güçlü bir şehir”
Atölyede usta öğretici Hadra Tırpan (28) da Mardin Artuklu Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesinden mezun olduktan sonra Mardin Olgunlaşma Enstitüsünde çocukluk hayali olan taş sürece sanatıyla uğraştığını söyledi.
Taş sürece ustası Aydın Nas’tan eğitim aldıktan sonra yaklaşık 2 yıldır enstitüde taşa hal verdiğini tabir eden Tırpan, şunları kaydetti:
“Taşlara motifler dantel dantel, nakış nakış işleniyor. Gördüğüm vakit daima gıpta ediyordum, ‘Ne kadar hoş işlemişler’ diye. Mardin nahit taşı, birinci çıktığında yumuşak, daha sonra sertleşiyor. Taşı nasıl işleyeceğinizi bilmek gerekiyor. Onun ayarını tutturabilmeniz lazım. Esasen ustalık burada devreye giriyor. Genelde etnik ve yöresel motifler işliyoruz zira motiflerin kıssası var. Bir de dini sembolleri çok fazla işliyoruz. Burası dinler ve lisanlar kenti. Burada farklı dine mensup bireyler bir ortada kardeşçe yaşıyor. Her şeyden esinleniyoruz. Mardin, motif açısından çok güçlü bir kent. Çocukluğumda gördüğüm bu motifleri Mardin Olgunlaşma Enstitüsü sayesinde geleceğe aktarmak en büyük hayallerimden biriydi. Bu yüzden bunu hem gelecek kuşaklara aktarmak, bayan ustalar yetiştirmek ve onun devamlılığını sağlamak istiyorum.”
Tarihi binaların onarımlarında, taş binaların üretiminde el işçiliğinin çok kıymetli olduğuna dikkati çeken Tırpan, bu noktada kendilerine de ağır teklifler geldiğini belirtti.
Tırpan, binaların onarımında ya da yapıların düzenlenmesinde de vazife aldığını lisana getirerek, “Taşa ruh veriyorsunuz. Sıkıntı bir iş lakin bayanlar her şeyi başarabilir.” dedi.
