Asya cumhuriyetlerindeki “Türkmenbaşı tek adam rejimlerinde”, baştaki otoriter başkan ve ailesinin zenginlikleri sık sık yazıldı.
Biz de alıştık.
Ama Avrupa’nın göbeğinde, hem de seçimle işbaşına gelmiş bir “tek adamın”, ailesi, akrabaları ve yandaşlarının eline geçen “zenginlik” ne olabilir?
Birazdan size o denli bir sayı vereceğim ki iki dudağınız da uçuklayacak.
Rakamı veren ben değilim.
Dünyanın en önemli gazetelerinden biri New York Times…
Şimdi sıkı durun;
GAYRİSAFİ ULUSAL HASILANIN BEŞTE BİRİ HANEDAN VE YANDAŞLARININ ELİNDE
Gazetenin dün verdiği sayıya göre…
Geçen pazar 15 puan farkla seçim hezimetine uğrayan Avrupa’nın en güçlü tek adamı Victor Orbán ve yandaşlarının bugün elinde olan servet “Macaristan Gayrisafi Ulusal Hasılasının beşte biri kadarmış.”
Okuduğuma ve gözlerime inanamadım.
Bir sefer daha okudum.
Evet; bütün Macaristan iktisadının yüzde 20’si, 16 yıl boyunca uygulanan siyaset sonucunda bu “mutlu azınlığın” eline geçmiş.
ÜLKENİN EN GÜÇLÜ İNSANI “TEK ADAMIN” DAMADI
Başbakanın damadı İstvan Tiborcz, devlet dayanaklı finansmanla kurduğu devasa özel sermaye ve gayrimenkul imparatorluğu sayesinde bugün Macaristan’ın en varlıklı insanı haline gelmiş.
“Bu şirketler maliyet açısından verimli değiller, âlâ hizmet vermiyorlar, işlerinde düzgün değiller; tek uygun oldukları şey Viktor Orban’la düzgün geçinmek,”
Kendi hisseme şoktayım.
Avrupa’nın göbeğinde, yani Kopenhag ve Maastrich kriterlerinin uygulanması gereken bir demokrasi coğrafyasının ortasında nasıl oldu bu iş?
POPÜLİST TEK ADAM PARADOKSU NEDİR?
Aslında bunun ismi çok evvelce kondu:
“Popülist paradoks…”
New York Times bunu şöyle anlatıyor:
(*) BİR: Birtakım popülist önderler, bataklığı kurutma ve yolsuzlukla uğraş vaatleriyle seçim kazanıyorlar.
(*) İKİ: Fakat iktidara geldiklerinde yaptıkları birinci iş, yolsuzluğa karşı müdafaa sağlayan kurumları aşındırmak oluyor.
(*) ÜÇ: Birebir süreçte bu kurumları kendi iktidarlarını sağlamlaştırmak için kullanmaya başlıyorlar. Orban, mahkemeleri ve bir vakitler bağımsız olan devlet kurumlarını sadık adamlarıyla doldurdu
(*) DÖRT: Medya kuruluşlarının denetimini ele geçirdi.
(*) BEŞ: Sonunda baklayı ağzından çıkardı ve 2014’te inşa ettiği bu “Yeni Macaristan’ı” “illiberal devlet” olarak isimlendirdi.
(*) ALTI: Sonunda, bu “özgürlük tersi devlet” ekonomiyi olumsuz etkiledi. Bugün Macaristan AB’de yolsuzluğun en yüksek, ekonomik büyümenin ise en düşük olduğu ülke haline geldi.
BOGOTA TİMAR İSİMLİ BİR MACAR BAYAN ANLATIYOR
Tabi bunun bir de siyasi rakipleri elemine etmek için uygulanan kısmı var.
Dün bir Macar bayan toplumsal medyada çok enteresan bir dizi paylaşım yaptı. Orban’ın, genç rakibi Peter Magyar’a yaptığı kötülükleri, kurduğu pusuları, kalleşlikleri, adaletsizlikleri tek tek yazdı.
Şimdi o bayanın ağzından, bir 21. yüzyıl seçilmiş diktatörünün siyasi rakiplerine kuracağı kumpasları, yapabileceği kalleşlikleri, zulmü ve kötülükleri aktarıyorum.
Adı Bogata Timar…
Kendi ismi mı, takma ismi mı bilmiyorum.
Böyle bir kişi var mı onu da bilmiyorum.
Ama yazdıkları şu:
GÜÇLÜ BİR TEK ADAM SİYASİ RAKİBİNE NELER YAPABİLİR?
“Fark ettiniz mi bilmiyorum, ancak bu adam (Peter Magyar) bizi az evvel Orbán’dan kurtardı.
Orbán’a karşı bir seçimi kazanmak nedir biliyorsunuz değil mi? Bu sadece bir parti kurup kampanya yapmakla bitmiyor.
(*) Adil bir seçim için gerekli bütün kurallar, kanunlar darmadağın edilmişti.
Macaristan seçim bölgeleri, yalnızca Orbán’ın kazanması için büsbütün yok olacak biçimde yine çizilmişti.
MUHALİF BAŞKANIN TELEFONU ASKERİ CASUS YAZILIMI İLE DİNLENDİ
(*) Rejim seçim oyununu çok kirli oynadı.
Muhalefet lideri Magyar sürekli taciz ve tahrik edildi.
Telefonu askeri casus yazılımıyla dinlendi.
Sevgilisinin Fidesz (İktidar partisi) casusu olduğu ortaya çıktı.
Hakkında yapay zekâ iftiraları üretildi. Bu iftiralar, tek Adamın denetim ettiği o devasa medya aracılığıyla her gün Macar halkına yedirilmeye çalışıldı.
PUTİN YANLISI HACKERLER ORBÁN İÇİN ÇALIŞTI
Orbán’ı destekleyen, Rus casusları, ona karşı inanılmaz karalama kampanyaları oluşturulmasına yardımcı oldular.
Oluşturduğu Muhalefet hareketine casuslar sokuldu.
Devlet güvenlik ve istihbarat üniteleri, onun bilgi süreç sistemini çökertmek ve bilgi sızıntıları yapmak için devreye sokuldu.
Onu destekleyenler taciz edildi.
BİLLBOARDLAR MUHALEFET ÖNDERİNE ATILAN İFTİRALARLA DOLDURULDU
Ülkenin her yerinde, kentlerde billboardlar onun hakkındaki palavralarla dolduruldu.
Hakkında ses kasetleri düzenlenip, sızdırıldı.
Peki “Tek adam devletinin” bütün imkanları ile yapılan bu iftira, palavra, tehdit ve şantaj kampanyalarına karşı o ne yaptı?
Asla sarsılmadı.
MUHALEFET LİDERİ: KORKMAYIN BU ADAMI SANDIKTA İNDİRECEKSİNİZ
Son 2 yılda Macaristan’ın 174 kent ve kasabasından 161’ini ziyaret etti, kalabalıklarla buluştu, kendisini anlattı.
Herkesin elini sıktı, isteyen herkesle selfie çekti. Günde 6, hatta 9 kasabayı ziyaret etmeyi başardı. Neredeyse her gün halkın arasındaydı… Gittiği her yerde insanlara daima şunu söyledi:
“’Korkmayın…
Korkmayın zira bu makus adamlar gidecek…
Sandıkta siz götüreceksiniz…’”
ÇALINAN VATANINIZI GERİ ALACAKSINIZ
İnsanlara daima umut verdi. Onları birbirleriyle konuşmaya yönlendirdi. Kötülüklere karşı güzellikleri anlattı.
Bu makus adamların diktası altında yaşadıkları 16 sefil yıldan sonra çalınan vatanlarını tekrar geri alacaklarını söyledi.
Her birinin yine vatanları ile övünen gururlu birer vatandaş haline geleceğini fısıldadı.
MACARİSTAN, ARTIK BİRLİKTE MÜZİK SÖYLENEN BİR ÜLKE
Bu bir dönüm noktası…
Macarlar artık birbirlerinin omuzlarına başlarını yaslayıp ağladığı, kalabalık metro vagonlarında vatansever müzikler söylediği, sokaklara çıkıp bayraklarını salladıkları kornalar çaldıkları bir millet haline geldi yine.
Bu, tarihi bir dönüm noktası.
Ve bizi buraya işte bu zulüm, iftira, baskı ve kumpaslar uğraş eden bu adam, yeni Başbakan Magyar getirdi…
MUHALİF BAŞKAN; SOLCUYMUŞ, SAĞCIYMIŞ HİÇ DEĞERLİ DEĞİL
Macar bayanın paylaşımı şöyle sona eriyor:
“O, merkez sağcı, muhafazakâr bir kişi mi?
Evet…
Ama solcuymuş sağcıymış kimsenin umurunda değil.
O, demokratik bir devlete ve hukukun üstünlüğüne inanıyor ve misyonu kutuplaştırılmış, bölünmüş Macaristan halkını yine bir millet yapmak. Bu bizim için bir mucize…”
ÖNCE POLONYA’NIN POPÜLİST DESPOTU GİTTİ ARTIK ORBÁN
Bir Avrupa Birliği üyesi ülke halkı için çok elem verici bir 16 yıldı. Avrupa üzere bir demokrasi coğrafyası için yüz kızartıcı, utanılacak bir 16 yıldı.
21’inci yüzyıl popülizminin eseri otoriter baskıcılık, daha evvel Polonya’da bitmişti.
Pazar gecesi Macaristan’da da bitti.
Avrupa demokrasisi budur.
Halk sandıkta getirir, vezir eder;
Sandıkta götürür hem de bu türlü rezil eder.
ERDOĞAN, VİCTOR ORBÁN’A NEDEN TAKVİYE VERMEDİ
Bu seçim sırasında Türkiye açısından dikkat alımlı bir gelişme oldu.
Trump, Netanyahu, Meloni, Putin üzere tesirli başkanlar Victor Orbán’a açık ve kuvvetli dayanak verirken, Cumhurbaşkanı Erdoğan sessiz kaldı.
Oysa Orbán’ın düzgün bir dostuydu.
Ona bu dayanağı vermediği üzere, evvelki gün yeni seçilen başbakanı arayarak tebrik etti.
Bence çok hoş bir adım.
Bu sessizliği ve sonraki adımı Orbán’ın Netanyahu’ya verdiği dayanak nedeniyle miydi yoksa öteki bir nedeni mi vardı bilmiyorum.
Ama çok uygun bildiğim bir şey var.
Macaristan seçimi ve İran savaşı Türkiye’nin önüne tarihi bir fırsatı getiriyor.
FABRİKA AYARLARINA DÖNMEK İÇİN TARİHİ FIRSAT
İran Savaşı sonrası NATO ve Avrupa yine doğuyor.
Avrupa demokratik geleneklerine dönüyor.
Yeniden askeri ve ekonomik bir güç olarak parlayacak.
Bu yeni konjonktür içinde Türkiye çok cazip bir ülke haline gelecek.
Ama Macaristan örneği gösterdi ki, demokrasisi, adaleti, özgürlükleri, İnsan Hakları gelişmemiş bir ülke bizim coğrafyamızda muvaffakiyet kıssası yazamıyor.
GERÇEK TERCİH: ALTIN ÇAĞ MI TENEKE YÜZYILI MI
Orbán 2022’de seçime girerken “Macaristan’ın Altın Çağı” olacak demişti.
Tam bilakis teneke çağı oldu.
Oysa artık bizim önümüzde “Türkiye Yüzyılı” sloganını gerçekleştirmek için tarihi bir fırsat var.
Bunu sağlayacak şey de demokrasi, adalet, insan hakları, özgürlük.
Yani siyasetin fabrika ayarlarına dönmesi.
Bunun için de İran Savaşı ve Macaristan seçimini güzel okumak ve gerekli sonuçları çıkarmak kâfi olacak.
