ABD Başkanı Donald Trump, yakın etrafına Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalsa bile İran’la savaşı sona erdirmeye hazır olduğunu iletti. Wall Street Journal, ABD’li idare yetkililerine atıfta bulunarak aktardığı haberde, bu adımın Tahran idaresinin boğaz üzerindeki sıkı denetimini muhtemelen güçlendireceğini belirtti.
Son günlerde Trump ve takımı, Hürmüz Boğazı’nı zorla açmaya yönelik bir operasyonun çatışmayı kendi belirlediği dört ila altı haftalık vakit çizelgesinin ötesine taşıyacağını kıymetlendirdi. Bu nedenle Trump, ABD’nin İran donanmasını ve füze stoklarını zayıflatma tarafındaki ana gayelerine ulaşıp mevcut çatışmaları sonlandırmasını; akabinde Tahran’a ticaret akışını tekrar başlatması için diplomatik baskı uygulanmasını istedi. Yetkililere nazaran bu uğraşlar başarısız olursa Washington, boğazın yine açılması için Avrupa ve Körfez’deki müttefiklerinin öncülük etmesini isteyecek. Trump’ın başvurabileceği askeri seçenekler de bulunuyor lakin yetkililer bunların şu an için öncelikli olmadığını belirtiyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPALI KALMASI GLOBAL TİCARETİ TEHDİT EDİYOR
Geçtiğimiz ay boyunca Trump, Hürmüz Boğazı’nın nasıl ele alınması gerektiği konusunda kamuoyuna farklı açıklamalar yaptı; bu da savaşın genel maksatları konusunda vakit zaman çelişkili iletiler verilmesine yol açtı. Bazen Hürmüz’ün aşikâr bir tarihe kadar açılmaması halinde sivil güç altyapısını bombalamakla tehdit etti; bazen ise boğazın ABD için değerini küçümseyerek bunun başka ülkelerin çözmesi gereken bir sorun olduğunu söyledi.
Boğazın kapalı kalma müddeti uzadıkça global iktisat üzerindeki sarsıntı büyüyor ve güç fiyatları yükseliyor. ABD’nin müttefikleri de dahil olmak üzere birçok ülke, bu dar geçitten evvelden serbestçe akan güç arzındaki düşüş nedeniyle önemli kasvet yaşıyor.
Analistlere nazaran inançlı geçişler süratle tekrar sağlanmazsa, ABD ve ortakları ya bir muahedeye varana ya da krizi zorla sona erdirene kadar Tahran global ticareti tehdit etmeyi sürdürecek.
Washington’daki Brookings Institution’da lider yardımcısı ve İran uzmanı olan Suzanne Maloney, boğaz açılmadan askeri operasyonların sona erdirilmesini “inanılmaz derecede sorumsuz” olarak nitelendirdi.
TRUMP’IN SÖZLERİ VE ATAKLARI ÇELİŞİYOR
Trump’ın savaşı süratli bitirme isteği, alandaki kimi askeri adımlarla çelişiyor. Bu hafta sonu USS Tripoli ve 31. Deniz Piyade Sefer Birliği bölgeye giriş yaptı. Wall Street Journal’ın haberine nazaran Trump ayrıyeten 82. Hava İndirme Tümeni ögelerini görevlendirdi ve Orta Doğu’ya 10 bin ek kara askeri gönderilmesini kıymetlendiriyor. Buna rağmen tıpkı vakitte rejimin uranyumunu ele geçirmeye yönelik riskli bir operasyonu da tarttığı belirtiliyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, dün yaptığı açıklamada ABD’nin boğazda “normal operasyonlara dönmek için çalıştığını” söyledi; lakin bunu İran’ın donanması, füzeleri, savunma endüstrisi ve nükleer kapasitesini amaç alan temel askeri amaçlar ortasında saymadı.
BOĞAZ İRAN DENETİMİNDE OLACAK
Yetkililere nazaran, Trump’ın bu yaklaşımı İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki hakimiyetini pekiştirebilir. Boğazın daha sonraki bir tarihte tekrar açılması için karmaşık bir operasyon yürütülmesi gerekeceği tabir edildi. ABD idaresi, savaşı sonlandırma tarafında adım atarken bölgedeki güç geçiş güzergahının geleceğine ait belirsizliklerin sürdüğü kaydedildi.
RUBIO: MEVCUT OPERASYONLAR BİRKAÇ HAFTA İÇİNDE TAMAMLANACAK
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Al Jazeera’ya verdiği demeçte mevcut askeri maksatlara yönelik operasyonların birkaç hafta içinde tamamlanacağını belirtti.
Rubio, “Sonrasında Hürmüz Boğazı problemiyle karşı karşıya kalacağız ve bu noktada karar İran’a ilişkin olacak” diyerek, “ya da ABD’nin de iştirakiyle bölge ve dünyadan ülkelerin oluşturacağı bir koalisyon, bir biçimde boğazın açık kalmasını sağlayacak” sözlerini kullandı.
Trump idaresi, savaşın başından itibaren İran’ın boğazı kapatma ihtimalini hesaba katmıştı. Lakin İran’ın mayın döşemesi ve tankerleri amaç almakla tehdit etmesi üzerine geçişler neredeyse durma noktasına geldi.
Trump ve takımı, tehditlerine karşın boğazın ABD’den çok Avrupa, Orta Doğu ve Asya ülkeleri için kritik olduğunu savunuyor; ABD’nin güç gereksinimleri açısından hayati olmadığını öne sürüyor. Washington’daki üst seviye yetkililer haftalardır müttefiklerden, dünya petrol ve gazının beşte birinin geçtiği bu sınırın açık kalmasını sağlamak için plan yapmalarını istiyor.
