Doğa yapısı, güçlü bitki örtüsü ve sulak alanlarıyla göçmen balıkçıl kuşlar için “güvenli liman” niteliği taşıyan Sakarya, kuşağı tükenme tehlikesi altında olanların da ortalarında bulunduğu kanatlılara ilkbahar ve sonbahar aylarında mola yeri oluyor.
Barındırdığı varlıklı ekosistemleri ve coğrafik pozisyonuyla göçmen kuşların değerli durakları ortasında yer alan Sakarya, Avrupa’nın tek kesim halindeki Acar Longozu ile Sapanca Gölü, Poyrazlar Tabiat Parkı, Akgöl, Taşkısığı Gölü ve bünyesindeki göletler, her yıl çok sayıda göçmen kuşa mesken sahipliği yapıyor.
İlkbahar ve sonbahar göç yolları üzerinde kritik bir “mola yeri” fonksiyonu gören kentteki sulak alanlar, kuşağı tehlike altındaki dik kuyruk ve elmabaşın yanı sıra pasbaş patka, kuğu, kara leylek, gri ve küçükakbalıkçıl, saz delicisi, balaban, öküzakbalıkçıl, sakarmeke ve kara batak kuşlarını ağırlıyor.
Kuşlar, biyoloji ve ekoloji üzerine akademik çalışmaları bulunan Sakarya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Uzun ile çalışma arkadaşlarının memleketler arası mecmualarda yayımlanan makaleleri, yeniden milletlerarası toplantılarda sunulan ve ilgili kitaplara basılan çok sayıda bildirisi de kentteki biyolojik zenginliği yansıtıyor.
“Türkiye, göç yolları üzerinde merkezi konumda”
Uzun, AA muhabirine, Sakarya’da tüm bölgelerde kuşların tipleri ve popülasyonu üzerine araştırmalar yapıldığını söyledi.
Kuşların doğal ve doğal olmayan sebeplerden tehdit ögelerine karşı hayat süreçlerinin devamlılığını sağlamak ismine çalışmalar yürüttüklerini lisana getiren Uzun, dünyadaki 11 binin üzerindeki kuş çeşidinden 460’nın Türkiye’de sistemli olarak görüldüğüne dikkati çekti.
Uzun, Sakarya’nın, farklı bitki örtüsü, yükselti farklılıkları, ova ve sulak alanlarıyla göçmen kuşlar açısından özel bir yere sahip olduğuna işaret ederek şöyle konuştu:
“Acarlar Longozu da dikkate alındığında Sakarya, kuşlara ultra, her şey dahil ‘beş yıldızlı otel’ kıvamında hizmet sunuyor. Türkiye ve göçmen kuşları açısından değerli bir pozisyona sahip. Poyrazlar Gölü, Büyük Akgöl, Küçük Akgöl, Sapanca Gölü, Acarlar Longozu, Sakarya Irmağı kuşlara bir çizgi oluşturmuş. Göçmen kuşların göçü esnasında konaklama, üreme, barınma ve beslenme muhtaçlıklarını karşılayacak dinlenme tesisi olarak kıymetlendirebiliriz.”
Uzun, dünyadaki modellemeler üzerinden hesaplandığında 50 milyara yakın kuş bulunduğunu ve bunun yaklaşık 300 milyonunun yıl boyunca Türkiye’de görüldüğünü söz etti.
Dünya genelinde kuşların kullandığı 4 ana göç yolu bulunduğunu, bunlardan 2’sinin direkt ya da dolaylı olarak Türkiye ile temasının olduğunu söyleyen Uzun, “Türkiye, göç yolları üzerinde merkezi pozisyonda. Kuş rastgele gelse bile muhtaçlığını karşılayabilecek çok çeşitliliğe sahip. Bu çeşitlilik kuşları cezbediyor. Dünyanın kanatlı uygarlığı olan kuşların bilhassa Avrupa, Afrika ve Uzak Doğu eksenindeki kesişme noktasında bulunan Türkiye, kuşların tercih ettiği bir yer. Sakarya da burada özel değere sahip.” değerlendirmesinde bulundu.
İstilacı böcekler üzerinde en kıymetli baskı kümesi böcekçi kuşlar
Uzun, son müşahedelere nazaran Sakarya’da ortalama 277 kuş tipi bulunduğunu belirtti.
Sakarya’nın hayat alanları ve habitat çeşitliliği prestijiyle önemli kuş çeşidi zenginliğine sahip olduğunu söz eden Uzun, Acarlar Longozu, Sapanca Gölü, Poyrazlar Gölü, Büyük Akgöl ve Küçük Akgöl’ün de göç çizgisi oluşturduğunu lisana getirdi.
Uzun, Sakarya Irmağı’nın taşması ve yağmurlarla oluşan taşkın ovalarıyla bölgenin, kuş üreme ve göç alanları açısından dünyanın sayılı taşkın ovaları ortasında yer aldığını belirterek, “Biyolojik vakit açısından bir böcek çağını yaşıyoruz, yani dünyada en çok böcek var. Doğal istikrar hiçbir canlı kümesinin sistemi bozacak sayılara ulaşmasına müsaade etmiyor. Münasebetiyle böceklerin de üzerindeki en kıymetli baskı kümesi böcekçi kuşlarımız. Böcekçi kuşlarımız orman, mera sıhhati açısından canlı kümesinin orada çoğalmasına mani oluyor.” diye konuştu.
Mart başı prestijiyle kuşların üreme devrine girdiğini söyleyen Uzun, şunları kaydetti:
“Şu anda insanların doğayı, kuşları dinlemesini isterim zira en hoş müziklerini söylüyorlar. Bu süreç mayısın ortasına kadar devam edecek. Rastgele bir nedene bağlı olarak kuşların hayat alanlarında olan insanlarımızın dikkat etmeleri gerekir, üreme başarısı kıymetli zira. Şahsî tavsiyem, insanların tavuk ve horoz beslemeleri. Böceklerin üzerinde baskı oluşturması ve temizlemesi manasında kıymetli bir katkı sağlayacaktır.”
