Sivrisineklerin bazı insanları adeta “mıknatıs gibi” bulurken bazılarını neredeyse hiç tercih etmemesinin ardındaki nedenler bilim dünyasında daha net anlaşılmaya başlandı. Uzmanlara göre bu durum bir şehir efsanesi değil. Sivrisinekler gerçekten bazı insanlara daha fazla çekiliyor.
Fransa merkezli French Institute of Research for Development bünyesinde çalışan tıbbi entomolog Frederic Simard, “Bu bir yanlış inanış değil. Sivrisinekler bazı insanlara diğerlerinden daha fazla ilgi duyuyor.” dedi. Ancak Simard, insanların sürekli aynı derecede çekici olmadığını da vurguladı.
SİVRİSİNEKLER İNSANLARI NASIL SEÇİYOR?
Sadece dişi sivrisinekler insanları ısırıyor. Bilim insanlarına göre sivrisinekler hedeflerini belirlerken vücudun yaydığı koku, ısı ve nem ile nefes yoluyla dışarı verilen karbondioksit gibi sinyalleri kullanıyor.
İsveçli bilim insanı Rickard Ignell, sivrisineklerin onlarca metre uzaktan önce karbondioksiti algıladığını söyledi. Yaklaşık 10 metre mesafede ise insan kokusunun devreye girdiğini belirten Ignell, vücut sıcaklığı ve nemin de sivrisinekleri belirli kişilere daha fazla yönlendirdiğini ifade etti.
KAN GRUBUNUN BİR ETKİSİ YOK
Uzmanlar, sivrisineklerin belirli kan gruplarını tercih ettiği yönündeki yaygın inanışın bilimsel olarak kanıtlanmadığını belirtiyor.
Simard, “Kan gruplarıyla ilgili çalışmalar yapıldı ancak çok sınırlı sayıda kişi üzerinde gerçekleştirildi. Ayrıca cilt, göz ya da saç rengiyle de bağlantılı değil.” dedi.
ASIL BELİRLEYİCİ VÜCUT KOKUSU
Araştırmalara göre sivrisineklerin tercihinde en önemli unsur vücut kokusu. İnsan vücudu, ciltte yaşayan mikroorganizmaların etkisiyle yüzlerce farklı kokusal bileşik üretiyor.
Bilim insanları, insanların 300 ila bin arasında farklı kokulu bileşik yaydığını ancak bunlardan hangilerinin sivrisinekleri çektiğinin yeni yeni anlaşılmaya başladığını belirtiyor.
LABORATUVAR ORTAMINDA İNCELENDİ
Bir araştırmada, sarı humma ve dang humması taşıyabilen Aedes aegypti türü sivrisineklerin laboratuvar ortamında 42 kadın arasında tercih yaptığı incelendi.
Araştırmada sivrisineklerin özellikle “1-octen-3-ol” adı verilen ve cilt yağının parçalanmasıyla oluşan bir bileşiğin yoğun olduğu kişilere daha fazla yöneldiği tespit edildi. “Mantar alkolü” olarak da bilinen bu bileşiğin küçük miktardaki artışının bile fark yarattığı belirtildi.
ALKOL TÜKETİMİ ETKİLİ OLABİLİR
Araştırmalar, bira tüketiminin de sivrisinekleri çekebileceğini ortaya koyuyor. Bunun nedeni olarak vücut sıcaklığının yükselmesi, daha fazla karbondioksit salınması ve cilt kokusunun değişmesi gösteriliyor.
Burkina Faso’da yapılan standartlaştırılmış bir araştırmada gönüllüler bazı günler bira, bazı günler ise su tüketti. Sonuçlarda sıtma taşıyabilen Anopheles mosquito türü sivrisineklerin bira içen kişilere daha fazla yöneldiği görüldü.
Hollanda’da 2023 yılında yapılan başka bir araştırmada ise son 24 saat içinde bira tüketen kişilerin sivrisinekler için 1,35 kat daha çekici olduğu belirlendi.
