Tokat’ın Zile ilçesinde bir bağ konutunun bahçesindeki kaçak hafriyatla ortaya çıkan Roma Devri’ne ilişkin figürlü mozaikler için kurtarma hafriyatları yapılıyor. Antik Yunanca (lüks ve bolluk) yazılı mozaiğin, işçiliğiyle Zeugma’daki ‘Çingene Kızı’na benzerliği dikkat çekiyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden (OMÜ) Dr. Öğretim Üyesi Alper Yılmaz, “Mozaikler üzerindeki geometrik motifler ve figüratif betimler Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki Çingene Kız ile benzerlik göstermektedir” dedi.
Zile ilçesindeki bağ meskeninin bahçesinde yapılan kaçak hafriyatla ortaya çıkan, üzerinde Antik Yunanca (Tryphe) yazılı Roma Devri’ne ilişkin figürlü mozaikler için kurtarma hafriyatı devam ediyor. Roma İmparatoru Jül Sezar’ın ‘Veni, vidi, vici’ (Geldiğim, gördüm, yendim) kelamını söylediği topraklarda bulunan ve ‘bolluk, lüks’ manası taşıyan mozaik, işçiliğiyle Zeugma’daki ‘Çingene Kızı’na benzerliğiyle dikkat çekiyor. Tokat Arkeoloji Müzesi uzmanları tarafından kurtarma çalışmalarında gün yüzüne çıkarılan yapıtların, milattan sonra 2’nci yüzyıla ilişkin toplumsal bir yapının yerini süslediği belirlendi.
‘BEREKETİ VE LÜKSÜ SİMGELEMEKTEDİR’
Buluntuları yerinde inceleyen OMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Alper Yılmaz, bu sözün bir personifikasyon (kişileştirme) olduğunu belirterek, “Tokat’ın Zile ilçesinde 2025 yılında bir kaçak hafriyat sonucunda ortaya çıkartılan mozaikler daha sonraki süreçte Tokat Arkeoloji Müzesi uzmanları tarafından kurtarma kazısıyla gün yüzüne çıkartılmıştır. Mozaikler Roma Devri toplumsal yapılarında kıymetli bir yapının içerisinde yer aldığı görülmektedir. Mozaikler, tarz özelliklerine baktığımız vakit milattan sonra 2’nci yüzyılın özelliklerini gösterdiği görülmektedir. Bu mozaik repertuarı Anadolu arkeoloji içerisinde çok değerli bir yer teşkil etmektedir. Benzerlerine baktığımız vakit bilhassa mozaikler üzerindeki geometrik motifler ve figüratif betimler bizim Zeugma Mozaik Müzesi’nde görmüş olduğumuz Çingene Kızı mozaiğinin karşılaştırma açısından benzerlik göstermektedir. Mozaiklere baktığımızda ‘Opus vermiculatum’ tekniği ve ‘Opus tessellatum’ tekniğinin bir arada kullanıldığı, çok renkli bir kompozisyon oluşturduğu görülmektedir. Mozaikler üzerinde bilhassa Yunanca yazılı bir tryphe (trüfe) tabirinde mozaikteki bayan figürünün bir personifikasyon yapılarak kişileştirildiği görülmektedir. Burada bu rahmeti, bolluğu ve lüksü simgelemektedir. Yapıyla bir arada değerlendirdiğimizde ise bu lüks hayat mozaiklere de yansıdığı görülmektedir ve burada bir propaganda yapılmaktadır” diye konuştu.
‘SEZAR’IN ‘VENI, VIDI, VICI’ KELAMININ GEÇTİĞİ YER ZİLE’DİR’
Zile ilçesinin Roma tarihi için kıymetini vurgulayan Yılmaz, “Zile, arkeolojik olarak Karadeniz Bölgesi’ndeki değerli yerleşimlerden biridir. Burada arkeolojik çalışmalar son devirlerde gelişmekle birlikte bölgenin arkeolojik açısından kıymetli datalara ulaştığını görmekteyiz, bilhassa bunu mozaikli yapıyla bir arada değerlendirdiğimizde. Zira Roma tarihi için Zile’nin çok kıymetli bir yer olduğunu antik kaynaklardan ve Roma tarihi açısından görmekteyiz. Bilhassa Jül Sezar’ın milattan evvel 47’nci yılında Pontus Hükümdarı 2’nci Pharnakes ile yapmış olduğu savaşta ‘Veni, vidi, vici’, yani ‘Geldiğim, gördüm, yendim’ kelamı daha sonraki süreçte Romalılar için bir simge haline gelmiş ve bu kelamın geçtiği yerin de Zile olduğunu, biz tekrar antik metinlerden ve Roma tarihi kaynaklarından öğrenmekteyiz. Zile’nin arkeolojik potansiyeli bu açıdan son derece değerli. Zile bilhassa içerisinde barındırdığı kültlerle de bölge içerisinde yer almaktadır. Bilhassa rahmeti ve bolluğu simgeleyen Kibele kültü, Mağ kültü ve Anatays kültü ile birlikte kıymetli bir noktayı temsil etmektedir. Bu mozaikler, şu an müze tarafından kazıktan sonra yerinde korunmuştur. Mozaiklerin alanın tümüyle kazılması, ortaya çıkarılması, gerekli uzmanlar tarafından onarım ve konservasyon çalışmalarının sonucunda sergilenmesi, bölgenin turizmine çok kıymetli bir katkı sağlayacağı niyetindeyim. Bu fikir bilhassa arkeolojinin ögeleriyle birleştiğinde bölgenin turizmi için büyük bir gelişim sağlayacaktır” dedi.
‘TOKAT’IN, ÇOK GÜÇLÜ BİR YERİ VAR’
Bulunan mozaiklerin kentin turizmine katkı sağlayacağını tabir eden Yılmaz, “Tokat, içerisinde barındırmış olduğu kültürel öğelerle tarihi çok eski periyotlara kadar uzandığını bilmekteyiz. Bu vakte kadar Tokat’ta birçok arkeolojik çalışma gerçekleştirildi. Bilhassa Erken Tunç Çağı, Tunç Çağı ve Geç Tunç Çağı’na ilişkin höyükler için bol ölçüde Tokat’ta hafriyatlar yapıldı. Tokat’ın bilhassa İslami devirdeki kültürel zenginliği Anadolu kentleri içerisinde ön plana çıktığını görmekteyiz. Bu süreç içerisinde Roma periyodu kalıntıları, Sebastapolis Antik Kenti, Komana Antik Kenti ve bugün ortaya çıkarılan Zile’deki mozaikler, Tokat’ın bilhassa Roma Devri’nde de çok güçlü bir yeri olduğunu göstermektedir. Bu mozaiklerin turizme kazandırılması Tokat’ın iktisadına, tarihine çok büyük bir katma kıymet sağlayacaktır. Bu mozaikler barındırdığı özellikleriyle birlikte Anadolu Mozaik Repertuarı, Anadolu Kültür Repertuarı için son derece değerli dataları bize göstermektedir. Bunların bir halde bölgenin turizmine kazandırılması, gelinip görünebilirliği, gezilebilirliği sağlanmalıdır. Bunun Tokat için son derece kıymetli olduğunu düşünüyorum” diye konuştu.
