CUMHURBAŞKANI Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov, Astana’da düzenlenen Türkiye-Kazakistan Karma Ekonomik Kurulu (KEK) Heyetlerarası 14’üncü Devir Toplantısı’nın akabinde KEK Protokolü’nü ve 67 unsurluk Aksiyon Planı’nı imzaladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Kazakistan’ın başşehri Astana’da düzenlenen Türkiye-Kazakistan Karma Ekonomik Kurulu (KEK) Heyetlerarası 14’üncü Periyot Toplantısı’na katıldı. Toplantıda konuşan Yılmaz, iki ülke ortasındaki stratejik iştirake dikkat çekerek, “Kazakistan’ın başşehri Astana’da Türkiye-Kazakistan Karma Ekonomik Komitesi 14’üncü Devir Toplantısı vesilesiyle sizlerle bir ortaya gelmekten büyük memnuniyet duyuyorum. Sözlerimin başında, Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın sizlere ve tüm Kazakistan halkına selamlarını iletiyorum. Şahsıma ve heyetimize gösterdiğiniz hüsnükabul için teşekkür ediyorum. İş birliğimizin bu düzeylere gelmesinde Sayın Cumhurbaşkanlarımızın kararlılıkları ve ortak vizyonlarının rolü büyüktür. Piri Türkistan Hoca Ahmet Yesevi’den aldığımız ilhamla Kazakistan topraklarındaki kadim hikmetin gölgesinde olmaktan şad olduk, huzur bulduk. Bugün gerçekleştirdiğimiz KEK Toplantımızı, yalnızca mevcut iş birliğimizi gözden geçirdiğimiz teknik bir platform olarak değil; önümüzdeki periyodun ticari ve ekonomik yol haritasını şekillendiren stratejik bir istişare tabanı olarak görüyoruz. Türkiye ile Kazakistan, sadece dost ve kardeş iki ülke değildir. Tıpkı vakitte ortak tarih, ortak kültür, ortak hafıza ve ortak gelecek tasavvurunu paylaşan iki stratejik ortaktır. Bu stratejik iştiraki daha da perçinlemek hedefiyle, mayıs ayı içerisinde Yüksek Seviyeli Stratejik İşbirliği Kurulu (YDSK) altıncı toplantımızı gerçekleştireceğiz. Türkiye ve Kazakistan ortasındaki alakalar, duygudaşlığın ötesine geçmiş; ticaret, yatırım, ulaştırma, güç, müteahhitlik, sanayi, tarım, lojistik, finans üzere çok boyutlu bir iş birliği mimarisine dönüşmüştür. Mevcut iş birliğimizi, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) başta olmak üzere üyesi olduğumuz tüm bölgesel ve milletlerarası örgütlerde de güçlendirerek tüm Türk Dünyası’nın refahına katkı sunmayı hedefliyoruz. Bu anlayışla, Karma Ekonomik Kurul toplantılarımız, somut projeler üretmemiz ve ortak ekonomik amaçlarımıza emin adımlarla ilerlememiz için bizlere yol haritası sunmakta, iş birliğimizin somut çıktılarla güçlenmesini sağlamaktadır” tabirlerini kullandı.
‘TÜRKİYE İKTİSADI 22 ÇEYREKTİR KESİNTİSİZ BÜYÜYOR’
Küresel iktisatta yaşanan gelişmelere ve iki ülke ticaretine değinen Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Küresel iktisatların büyük dönüşümlerden geçtiği, korumacılık eğilimlerinin arttığı ve dünyanın türlü noktalarında jeopolitik risklerin yükseldiği bir devirdeyiz. Son yıllarda yaşanan bu gelişmelerin yol açtığı büyük maliyeti ekonomik altyapımızın direnci ve kararlı idaremiz sayesinde tesirli bir halde yönetiyoruz. Bu devirde Türkiye iktisadı, zorluklara karşın büyüme ivmesini korumakta ve 22 çeyrektir kesintisiz büyümektedir. 2025 yılında ekonomimiz, yüzde 3,6 büyüyerek 1,6 trilyon dolar düzeyine ulaşmış, kişi başı gelirimiz 18 bin doları aşmıştır. Kazakistan da 2025 yılında yüzde 6,5’lik büyüme kaydederek istikrarlı bir görünüm kazanmıştır. Kazakistan iktisadının 2025 yılı prestijiyle 306 milyar dolar büyüklüğe ulaşmış olması ve 2026 yılı sonunda 320 milyar dolar düzeyine çıkmasının öngörülmesi, ülkenin bölgesel ekonomik tartısını daha da pekiştirmektedir. Ekonomilerimizin güçlenmesi ve genişlemesinde de hiç elbet ki dış ticaretimizi çeşitlendirerek artırmamızın rolü büyüktür. Kazakistan ile ikili ticaretimiz de 2025 yılında 2023 yılına emsal halde 10 milyar dolar düzeyine ulaşarak rekor tazelemiştir. Amacımız Sayın Cumhurbaşkanlarımızın belirlediği üzere 15 milyar dolarlık ticaret hacmine bir an evvel ulaşmaktır. Bu doğrultuda, ikili ticaretimizi artıracak tüm çalışmalara devlet yöneticileri olarak sürat vermemiz ve iş dünyasının önündeki mahzurları kaldırmamız gerekmektedir. Bu noktada, gümrük ve lojistik süreçlerini hızlandırmak en öncelikli görevimiz olmalıdır. Bunun yanında, bir öbür değerli konu karşılıklı yatırımlarımızın artırılmasıdır. 2026 yılı prestijiyle Kazakistan’da 5 bin 500’e yakın Türk firmasının yaklaşık 5 milyar dolarlık yatırımı bulunmaktadır. Kelam konusu sayının artırılmasında kritik rol oynayacak Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Mutabakatımızı günün kurallarına nazaran bir an evvel güncellememiz gerekmektedir. Sayın Başbakanın bu konuda da dayanak olacağından kuşkum yoktur.”
‘ORTA KORİDOR BİR TERCİH DEĞİL ZORUNLULUKTUR’
İstanbul Finans Merkezi ve Orta Koridor’un kıymetine dikkat çeken Yılmaz, şunları kaydetti:
“Bunun yanında, ülkemizin bölgesel ve global finans merkezi olma amacı doğrultusunda 2023’te açtığımız İstanbul Finans Merkezi, güçlü mevzuat altyapısı ve vergi avantajları ile öne çıkmaktadır. 2025 yılında İstanbul Finans Merkezi bünyesinde finansal teknolojilere odaklanan tematik bir teknopark olan Fintech Zone’u kurduk. Karşılıklı yatırımlarımızın finans üzere öteki dallarda çeşitlenmesi için Kazak firmalarını da teşviklerimizden faydalanmaya ve teknoparklarımızda yer almaya davet ediyoruz. Ticari ve ekonomik bağlarımızın bir öteki sac ayağını da Türk müteahhitlik firmalarımızın Kazakistan’daki başarılı geçmişi oluşturmaktadır. Müteahhitlerimiz bugüne kadar 30,1 milyar dolar pahasında 541 proje üstlenerek Kazakistan’ın kalkınma ve atılım atağına değerli katkılar sunmaya devam etmektedir. Bundan sonra da Kazakistan’ın hangi bölgesinde gereksinim duyuluyorsa oralarda vazife almaya hazırdırlar. Global tedarik zincirleri bugün çok derin bir kırılma geçiriyor. Kuzey koridoru jeopolitik tansiyonlar nedeniyle öngörülemez hale geldi. Güney güzergahı ise kapasitesinin hudutlarını zorluyor. Bu tablo, Orta Koridoru bir alternatif değil, mecburî bir tercih haline getirmiştir. ve bu güzergahın merkezinde Türkiye ile Kazakistan yer almaktadır. Bu manada, Orta Koridor yalnızca iki ülkenin değil, tüm Avrasya’nın yükünü taşıyacak bir çizgi. ve o çizgi ne kadar sağlam olursa, o çizginin üzerinde inşa edeceğimiz ortak refah da o kadar kalıcı olacak. Unutmayalım ki, bin yıl evvel cetlerimiz İpek Yolu üzerinde alışveriş yaptı, bilim aktardı ve kültür inşa etti. Bugün bizler o mirasın üzerinde yükselerek 21’inci yüzyılın dijital, yeşil ve entegre ticaret ve ulaştırma koridorunu inşa etmeye çalışıyoruz.”
‘KAZAKİSTAN AVRASYA GÜÇ DENKLEMİNDE KİLİT ORTAK’
Enerji ve eğitim alanındaki iş birliklerine de değinen Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Kazakistan’ın sahip olduğu güçlü doğal kaynaklar, güçlü üretim kapasitesi, stratejik coğrafik pozisyonu ve çeşitlenen güç altyapısı, Kazakistan’ı Avrasya güç denkleminde kilit ve vizyoner bir ortak haline getirmiştir. Bu türlü bir tabloda, Türkiye ile Kazakistan ortasındaki güç iş birliğini, tıpkı vakitte bölgesel istikrara, arz güvenliğine ve Avrasya’nın stratejik geleceğinin şekillenmesine katkıda bulunan başat bir iştirak tabanı olarak görüyoruz. Bu kapsamda, ham petrol ve gazın aranmasıyla üretimi, bu kaynakların taşınması ve depolanması ile son eserlere dönüştürülmesi ve pazarlanmasında Kazak ortaklarımızla iş birliği yapmaya hazırız. Bu doğrultuda ulusal güç şirketlerimiz BOTAŞ, TPAO ve TPIC aracılığıyla Kazakistan’da ortaya çıkabilecek yeni arama, üretim, taşıma ve altyapı fırsatlarını değerlendirmeye ve Kazak ham petrolünün Bakü-Tiflis-Ceyhan üzerinden sevkiyatı için gerekli teknik ve operasyonel dayanağı sağlamaya hazır ve istekliyiz. Ülkelerimiz ortasında güç alanında kurulacak daha güçlü paydaşlık; sadece iki ülkenin çıkarlarına hizmet etmeyecek, tıpkı vakitte Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesine, Hazar geçişli bağlantısallığın güçlenmesine katkı sunacaktır. Türkiye ile Kazakistan ortasındaki bağlantıların en esaslı ve en kalıcı boyutunun insan yetiştirmek, kuşaklar ortasında köprü kurmak olduğuna yürekten inanıyorum. Bu inanç doğrultusunda, bugüne kadar binlerce Kazak kardeşimize burs sağladık; halihazırda yaklaşık 13 bin Kazak kardeşimiz Türkiye’deki üniversitelerimizde eğitimini sürdürmektedir. Bu sayılar bize sadece bir istatistik değil, iki ülke ortasında örülen ortak bir geleceğin somut yansımasıdır. Bu geleceği daha sağlam temeller üzerine inşa edebilmek için Kazakistan’daki Türk okullarına ait protokol müzakerelerinin de artık somut bir sonuca kavuşturulması gerektiğini düşünüyorum. Yeniden, Türkiye Maarif Vakfı’nın Kazakistan’da okul açması ve akabinde Astana ile Almatı’da eğitim faaliyetlerine başlaması iki toplum ortasındaki bağı jenerasyonlar uzunluğu canlı tutacağına inanıyorum. Kültürel iş birliği cephesinde de önümüzde hala tamamlanması gereken değerli adımlar bulunmaktadır. Astana Yunus Emre Türk Kültür Merkezi’nin hükmî kişilik kazanabilmesi için Kültür Merkezleri Mutabakatı müzakerelerinin bir an evvel sonuçlandırılmasını ve Ahmet Yesevi Çilehane Müzesi’nin düzenlenmesine ait sürecin nihayete erdirilmesi kültürel ortaklığımızı kurumsal bir tabana taşıyacak ve iki ülke insanını birbirine daha da yaklaştıracaktır.”
’67 UNSURLUK AKSİYON PLANI İLE YENİ MUVAFFAKİYET KISSALARI YAZMALIYIZ’
Ortak geleceğin inşası için atılacak adımların değerini vurgulayan Yılmaz, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Ortak tarihimiz bize ne kadar güçlü bir miras bıraktıysa, bugün atayacağımız adımlar da yarınki jenerasyonlara o ölçüde güçlü bir gelecek bırakacaktır. Bu şuurla önümüzdeki süreçte karşılıklı irademizin güçlü sonuçlar doğurmasını temenni ediyorum. 2024 yılındaki 13’üncü Periyot KEK Toplantısında imzaladığımız 90 unsurluk Aksiyon Planımızın yüzde 47’sini tamamlayarak hayata geçirdik. Açıkçası bu oran ilgilerimizin mevcut potansiyelinin gerisinde kalmıştır. Amaçlarımıza ulaşabilmek için iki ülke kurumları olarak daha fazla çalışmalı ve çaba göstermeliyiz. İzleme sistemlerini güçlendirerek, bürokrasilerimizi daha süratli çalışmaya zorlamalıyız. Bu kapsamda, bugün imzalayacağımız yeni 67 unsurluk Hareket Planımız ile ticaretten yatırımlara, müteahhitlikten endüstriye, ulaştırmadan güce ve eğitimden tarıma kadar her alanda yeni muvaffakiyet kıssaları yazmalıyız. Kurumlarımızın amaçlarımıza sahip çıkarak müteakip KEK toplantısına kadar sorumlu oldukları hususları gerçekleştirmelerinin kıymetini bir sefer daha hatırlatmak istiyorum.”
Toplantının akabinde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov tarafından, Türkiye-Kazakistan 14’üncü Periyot KEK Protokolü ve 67 unsurluk Aksiyon Planı imzalandı.
