Tarihçi Prof. Murat Cihan Yıldız, “Osmanlı Spor Dünyası” (The Ottoman World of Sports) kitabıyla üç büyüklerin geçmişine ışık tuttu.
Kitabı Gazete Oksijen’deki köşesine taşıyan Uğur Koçbaş, kitabı, “Türkiye’de spor kültürünün ‘Batı’dan ithal edildiği’ üzere tartışmalı anlatılara meydan okuyan cinsten bir eser” olarak nitelendirdi.
GALATASARAY’IN BATI’YA MEYDAN OKUYAN VİZYONU
Galatasaray, Osmanlı’nın en kozmopolit ve Avrupa esintisi taşıyan noktalarından Beyoğlu’ndaki Mekteb-i Sultani’den (Galatasaray Lisesi) filizlendi.
İstanbul’da futbolun, azınlıkların ve İngilizlerin inhisarında olması, kulübün kuruluş vizyonunu “yabancıları yenmek” etrafında şekillendirdi.
Kulübün kurucusu Ali Sami Yen ve arkadaşları, yabancı kadrolara karşı “bir Türk ismine ve rengine sahip” taraf oluşturmayı amaçladı.
Aktarılana nazaran, lise disiplini sayesinde Galatasaray, “organizasyon kabiliyeti” ile öbür kulüplere farkını koydu.
Kulüp, “yokluk içinde profesyonellik” kovalıyordu. Kitabın devamında, Galatasaray’ın kuruluş yıllarında formaların meskenlerde nasıl dikildiği ve topların nasıl yamandığı anlatılıyor.
HALKIN ULUSAL TESELLİSİ FENERBAHÇE
Beyoğlu’na rağmen Kadıköy; kırsal, geniş bahçeli meskenlerin bulunduğu, aristokratik havadan uzak, daha özgürlükçü ve Türkler ile İngilizlerin yan yana yaşadığı bir ilçeydi.
Fenerbahçe, artık stadyumun bulunduğu bölgedeki Papazın Çayırı’nda saraya meydan okuyan bir sivil toplum örgütü üzere kuruldu.
Kitaba nazaran Fenerbahçe, o devir, “mahallenin çocuklarının bir ortaya gelip bilinmeyen bir ülkü peşinde koştuğu” algısı yaratmıştı. Kulüp, II. Abdülhamid’in cemiyet kurma yasağına karşı, “yeraltı faaliyeti” üzere faaliyet gösteriyordu.
Kadıköy’deki gençler, yakalanmamak için karşılaşmaları bâtın tutuyorlardı; devriye gezen zaptiyelerden kaçış hikayeleri kulaktan kulağa yayılıyordu.
Kitap, Fenerbahçe’nin bilhassa İstanbul’un işgali sırasında kazandığı üne dikkat çekiyor; işgal kuvvetlerine karşı alınan galibiyetlerin, halk ortasında sportif zaferden çok bir ulusal teselliye dönüşmesine mercek tutuyor.
‘SEMT KORUYUCUSU’ BEŞİKTAŞ
Beyoğlu ve Kadıköy’ün bilakis bürokrasinin ve ordunun uğrak noktası olan Beşiktaş ise saraya hizmet eden aileler, subay ve memurların ikâmet yeriydi.
Kitaba nazaran, Beşiktaş’ın “Cemiyet-i Hayriye” (Hayır Cemiyeti) ve jimnastik kulübü olarak başlaması bu yapının sonucuydu.
Beşiktaş Bereket Jimnastik Kulübü kurucularından kimilerinin sarayın etrafına yakın olması, kulübü yasaklardan ve tehlikelerden koruyordu.
Öte yandan, Beşiktaş’ın güreş, halter ve jimnastik üzere spor kollarına da eğilmesi, kulübün askerî disipline değer verdiği algısını oluşturdu.
Kitaba nazaran Beşiktaş, bir manada Osmanlı’nın klâsik gücü ve çağdaş terbiyesini birleştiren bir “semt koruyucusu” misyonu edinmişti.
