VAN’da tesirli olan yağmur ve kar yağışları, son yıllarda kuraklık tehlikesiyle gündeme gelen barajlardaki su düzeylerini yükseltti. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden (YYÜ) Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, dağlardaki karın da erimesi ile birlikte barajlardaki su düzeyinin haziran ve temmuz aylarında yüzde 100’e ulaşmasını beklediklerini söyledi.
Son yıllarda hava sıcaklığının yazın mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği Van’da, barajların doluluk oranı tehlikeli düzeylere geriledi. Uzun müddettir devam eden kuraklığın akabinde son iki yıldır yağan yağışlar barajlara can suyu oldu. Nisan ayı prestijiyle Zernek Barajı’nın doluluk oranı yüzde 65,25’e, Sarımehmet Barajı üzde 41,70’e, Koçköprü Barajı yüzde 37,01 ve Morgedik Barajı’nın doluluk oranı ise yüzde 32,37’ye yükseldi.
‘KARLARIN ERİMESİYLE BARAJLARDAKİ SU DÜZEYİ YÜKSELECEK’
YYÜ Coğrafya Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu dağlardaki karın da erimesi ile birlikte barajlardaki su düzeyinin haziran ve temmuz aylarında yüzde 100’e ulaşacağını söyledi. 2025 yılının Aralık ayından, 2026 yılının Nisan ayına kadar Van’da önemli bir yağışın tesirli olduğunu söyleyen Prof. Dr. Alaeddinoğlu, “Bu yağışların kıymetli bir kısmının kar biçiminde olması Van Gölü havzası ve bilhassa yüksek dağlık bölgelerinde ağır bir kar kütlesi oluşturdu. Bu da hem yer altı su kaynaklarını beslemesi, hem de akarsuları beslemesi açısından çok âlâ oldu. Bu yıl yağan yağışlar bilhassa Van Gölü olmak üzere, kentteki barajlarımız için de çok önemli bir katkı sunacağını öngörüyoruz. Nisan ayı prestijiyle barajların yüzde 40 ile 65’i oranında dolu olduğunu görüyoruz. Şu an nisan ayında olmasına karşın havzadaki sıcaklık dereceleri sıfır düzeyinde. Kıyı bölümünde bu böyleyken daha yüksek kesitlerde sıcaklık pahaları çok daha düşük düzeylerde seyrediyor. Bu da şunu beraberinde getiriyor; o düşen kar yağışının şimdi erimediğini, eriyemediğini büyük ölçüde ya da belirli ölçüde toprağa yansımadığını görüyoruz. Münasebetiyle barajlardaki doluluğun şimdi yüzde 90, ya da yüzde 100’lere çıkamayışının temel nedeni yüksek bölümlerin soğuk olması ve oradaki kar kütlelerinin eriyerek akarsulara eğim doğrultusunda akışa geçmemesinden kaynaklı. Yüksek kesitlerdeki karlar eridikten sonra barajların su düzeylerinin yükseleceğini bekliyoruz” diye konuştu.
‘GEÇEN YILLARDA OCAK VE ŞUBATTA YAĞMAYAN YAĞIŞLAR BU YIL GERÇEKLEŞTİ’
Geçen yıllarda bilhassa ocak ve şubat aylarında yeteri kadar düşmeyen yağışın bu yıl gerçekleştiğini anlatan Prof. Dr. Alaeddinoğlu, “Bu yıl ekstra bir yağış kaydedildi. Hasebiyle bütün bunlar havzayı ve barajların doluluk oranlarını da etkileyecek. Van’daki 4 barajımızın doluluk oranları yıl sonuna yanlışsız yüzde 90 ile yüzde 100’e ulaşmasını bekliyoruz. Hatta belirli bir müddet sonra suyu bırakmak zorunda bile kalabileceğiz bir durum da yaşanabilir. Barajların bu düzeylere ulaşması sevindirici bir durum. 2026 yılını büyük ölçüde sıkıntısız geçireceğiz diyebileceğimiz bir yıl olacak. Zira yalnızca barajların doluluk oranlarıyla sonlu tutmamak lazım. Yağan kar yağışı, yer altı su kaynaklarını da besleyecek ve yer altı su kaynakları aşikâr ölçüde akışa geçecek. Yani yalnızca ilkbahar aylarında yağışlı bir akarsu sistemi görmeyeceğiz ya da akışın debinin yüksek olduğu bir akarsu sistemi görmeyeceğiz. Biz bunu muhtemelen haziran, temmuz, ağustos aylarında bile o akarsularımızın debisinin hala çok süratli olduğunu görebileceğiz. Münasebetiyle yaz aylarında çiftçinin muhtaçlık duyduğu suyu, halkın gereksinim duyduğu o içme suyunu, çiftçinin sulama suyunu yahut öteki yerlerde kullanılan o kullanma suyunu karşılama noktasında şanslı ve düzgün bir yıl geçirdiğimizi söyleyebilirim” tabirlerini kullandı.
‘SOHBAHARDA YAĞMASI GEREKEN YAĞIŞLAR KIŞ VE İLKBAHARA KAYDI’
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, 2026’da yağan yağışın 2027 yılına da yansıyacağını dikkat çekerek, “Geçmişte barajlarda yaşanan su düzeyi düşüklüğünü 2026’da hiç yaşamayacağımızı, 2027’nin aşikâr aylarında da bunun devam edeceğini söylemek mümkün. Havza’daki yağış dinamiklerinde bir değişiklik oldu. Geçmişte Van Gölü havzasındaki yağış dinamiklerini şu formda izah ederdik. Bizim burada iki tane ekstrem yağış devrimiz vardı. Birisi kasım, oburu nisan ayıydı. Yani her iki periyotta 100 mm’leri bulan bir yağış devirleri olurdu. Lakin son 10-15 yıldır, tahminen 20 yıldır sonbahar yağışlarında önemli bir azalma var. Hatta son yıllarda büyük ölçüde yağışın gerçekleşme işi ile ilgili bir sorun var. Yani sonbaharda düşen o yağışlar, artık kışa ve büyük ölçüde de ilkbahar aylarına kaydı. Artık yağışı şöyle kıymetlendirmek lazım. Son 3 aya bakarsanız, yani 18 Aralık 2025’ten bugüne kadar baktığımızda ağır bir yağış yağdı. Lakin ekim, kasım ve hatta aralık ayının başında düşmesi gereken yağış düşmedi. 2021-22 ve 23 yılları az yağış alan yıllardı. 2024 ve 2025’te öteki yıllara nazaran yağışlar daha düzgündü. Son yıllarda yağışlar artık bahar aylarına kaydı diyebiliriz. Nisan ayı azamî yağışların gerçekleştiği bir ay oldu, ancak mayısta da yağışlı bir ay olarak karşımıza çıkıyor. Bunu 2024’te de gördük. Nisan ayındaki yağışlar muhtemelen mayıs ayına da yansıyacak. Bu yılı meselesiz geçireceğimiz ve çiftçinin yüzünün güleceğini bir yıl olarak düşünüyorum” dedi.
