Türkiye’de tekne ve yat üreticileri, yüksek vergi oranları ve yetersiz marina altyapısı nedeniyle iç pazarın daraldığını, ihracat potansiyelinin ise kullanılamadığını belirterek devlete acil takviye daveti yaptı. Kesim temsilcileri, KDV ve ÖTV yükünün azaltılması ve marina yatırımlarının hızlandırılması halinde Türkiye’nin küçük ve orta uzunluk teknelerde milyar dolarlık ihracat kapasitesine ulaşabileceğini vurguluyor.
İzmir’de düzenlenen MAST İzmir Boat Show’da konuşan dal temsilcileri, Türkiye’nin mega yat üretiminde dünyada ikinci sırada yer almasına karşın, küçük ve orta ölçekli tekne üretiminde yanlış vergi politikaları ve altyapı eksiklikleri nedeniyle büyüyemediğine dikkat çekti.
‘SİSTEM İTHALATI DESTEKLİYOR’
Tekne ve Yat Endüstrisi Derneği (TEYÜD) Başkanı Erhan Görnü, mevcut vergi sisteminin yerli üreticiyi cezalandırdığını söyledi. Yerli üreticinin yüksek KDV ve ÖTV baskısı altında ezildiğini belirten Görnü, mevcut yapının ithal eserleri avantajlı hale getirdiğini söz etti. Görnü, “Yerli üretici yatırım yapıyor, istihdam sağlıyor, ülkeye döviz kazandırıyor lakin vergi yükü nedeniyle rekabet edemiyor. Bugünkü sistem üretimi değil ithalatı destekliyor.
Böyle bir yapıyla büyüme mümkün değil” dedi. Yaklaşık 9 bin kilometrelik kıyı şeridine sahip Türkiye’nin denizcilikte potansiyelinin çok gerisinde kaldığını vurgulayan Görnü, mevcut kurallarda kesimin kapasitesini kullanamadığını belirtti. Vergi yükünün azaltılması halinde kısa müddette ihracatta büyük sıçrama yaşanabileceğini söz eden Görnü, “Doğru dayanak verilirse küçük teknelerde milyar dolarlık ihracat gayesi hayal değil” diye konuştu.
‘LÜKS DEĞİL’
Tekne İmalatçıları ve Yan Sanayicileri Derneği (TEKİMDER) Başkanı Hüseyin Akduman da bölümün yıllardır ‘lüks tüketim’ algısıyla değerlendirildiğini, bunun da yanlış vergi siyasetlerine neden olduğunu söyledi. Akduman, tekne üretiminin yüksek katma pahalı bir sanayi kolu olduğunu belirterek, “Bu dal sırf tekne üretmiyor; yan endüstriyi büyütüyor, istihdam yaratıyor, ihracat geliri sağlıyor. Fakat hâlâ lüks tüketim muamelesi görüyor. Bu bakış açısı değişmeden dalın büyümesi mümkün değil” dedi. Türkiye’nin yıllık yaklaşık 480 milyon dolarlık tekne ihracatı yaptığını hatırlatan Akduman, mevcut üretim gücüne karşın potansiyelin çok daha yüksek olduğunu söyledi. Akduman’a nazaran yanlışsız teşviklerle bu rakam birkaç katına çıkabilir.
MARİNA YETERSİZLİĞİ
Sektör temsilcileri, vergi yükünün yanı sıra marina ve bağlama alanı eksikliğinin de iç pazarı baskıladığını belirtiyor. Türkiye’de tekne sahibi olmak isteyenlerin yüksek maliyetler ve yetersiz altyapı nedeniyle geri adım attığı ifade ediliyor. Akduman, “Tekne üretmek kadar onu bağlayacak alan oluşturmak da değerli. Marina kapasitesi yetersiz olduğu sürece iç pazar büyüyemez. Üretici var lakin kullanıcı için gerekli altyapı yok” dedi. Avrupa’da denizcilik sektörünün altyapı yatırımlarıyla desteklendiğini belirten sektör temsilcileri, Türkiye’de de marina kapasitesinin artırılması ve bağlama alanlarının yaygınlaştırılması gerektiğini tabir ediyor.
VERGİ İNDİRİMİ VE DAYANAK İSTEĞİ
Yerli üreticiler, dalda büyümenin önündeki en büyük mahzurların vergi yükü ve altyapı yetersizliği olduğunu vurgulayarak devletin acil adım atmasını istiyor. Dal temsilcilerine nazaran KDV ve ÖTV oranlarının düşürülmesi, marina yatırımlarının artırılması ve fuar dayanaklarının güçlendirilmesi halinde Türkiye, küçük ve orta uzunluk tekne üretiminde bölgesel üs haline gelebilir. Devlet takviyesi gelmediği takdirde dalın mevcut potansiyelini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Hüseyin Akduman, “Türkiye üretim gücüne sahip lakin takviye olmadan bu potansiyel atıl kalıyor. Şayet gerekli adımlar atılırsa dal hem iç pazarda hem ihracatta büyük ivme yakalar” iletisi verdi.
MAST İzmir Boat Show’da 3 metreden 15 metreye kadar farklı boyutlardaki tekneler, 100 bin liradan başlayıp 30 milyon liraya ulaşan fiyatlarla ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Fuarda 3 Mayıs’a kadar sergilenen teknelerin yaklaşık yüzde 70’inin yerli üretim olması dikkat çekti.
