Bosna Hersek’in başşehri Saraybosna’nın sembol yapılarından Vijecnica, 130 yıl evvel belediye binası olarak hizmet vermeye başladığı kentte, bugün ulusal kütüphane kimliğiyle ziyaretçilerini karşılamaya devam ediyor.
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu periyodunda inşa edilen yapı, Endülüs mimari biçimiyle Saraybosna’nın öteki tarihi binalarından besbelli biçimde ayrılıyor.
Projenin mimarı Aleksandar Witek, inşaata 1892’de başladı. Witek’in hazırladığı dizaynda Endülüs mimarisinin yanı sıra Mısır’ın başşehri Kahire’deki cami ve medreselerin izlerini taşıdığı vurgulanıyor.
Törenle 20 Nisan 1896’da hizmete açılan Vijecnica, İkinci Dünya Savaşı’nın bitimiyle belediye binası fonksiyonunu yitirdi. 1945’te ulusal kütüphaneye dönüştürülen yapı, o günden bu yana “Saraybosna’nın hafızası” olarak biliniyor.
Farklı mimarisiyle kentin silüetine damgasını vuran tarihi bina, Saraybosna’da en çok ziyaret edilen noktalar ortasındaki yerini sağlamlaştırdı.
Bosna Savaşı’nın şahidi Vijecnica, Sırp askerlerinin akınında büyük hasar aldı
Yüzyılı aşkın geçmişi ve bünyesindeki tarihi eserler, Vijecnica’yı 1992-1995’teki Bosna Savaşı’nın yıkımından koruyamadı. 25 Ağustos 1992’de, Bosna Savaşı’nın en çetin günlerinde, Saraybosna’yı kuşatan Sırp askerleri binaya topçu ateşiyle saldırdı.
Saldırıların akabinde alevlere teslim olan yapıda büyük bir yangın çıktı ve tarihi bina ağır biçimde hasar gördü.
Şehrin 1425 günlük kuşatmasının sessiz şahidi pozisyonuna gelen kütüphanedeki yangın, tam üç gün denetim altına alınamadı. Akınlar altında bile Boşnaklar, kütüphanedeki yapıtları kurtarmak için yangına koşmaktan geri durmadı.
Kütüphanede bulunan 155 bin el yazmasının yanı sıra 2 milyona yakın eser, yangında tarihe karıştı.
Saldırıdan evvel Osmanlı devrinden de kalan ve Boşnak, Sırp, Hırvat ve Musevilere ilişkin el yazmaları dahil yaklaşık 6 milyon kitap ve arşiv evrakına mesken sahipliği yapan Vijecnica, bu zenginliğiyle ülkenin ortak belleği olarak tarihe geçmişti.
Savaşın sona ermesinin akabinde 1996’da tamirat çalışmaları başlatılan kütüphane, 18 yıl süren titiz onarım sürecinin akabinde 9 Mayıs 2014’te tekrar kapılarını araladı.
Turistlerin en çok ziyaret ettiği yerler arasında
Yeniden hayat bulan Vijecnica, müze fonksiyonuyla başşehrin tarihine ışık tutarken stant, davet ve tertiplerin da vazgeçilmez durağına dönüştü.
Yerli ve yabancı turistlerin Saraybosna programlarından çıkarmadığı bu esaslı yapı, savaşın acısını ve dirilişin umudunu tıpkı anda barındırmasıyla varlığını sürdürüyor.
Saraybosna’ya gelen her ziyaretçinin rotasına aldığı Vijecnica, her yıl yüz binlerce kişiyi ağırlıyor.
Görkemli pozisyonu ve eşsiz mimarisiyle fotoğraf tutkunlarının da beğenilen durağı olan Vijecnica, 130 yılın akabinde kentin en güçlü simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.
