Binlerce yıl farklı medeniyetlere beşiklik eden Mardin’e 15. yüzyılda kazandırılan tarihi Kasımiye Medresesi, bir asır ortadan sonra tekrar eğitim yuvasına dönüştü.
Yapımına 13. yüzyılda Artuklu Devri’nde başlanan, Timur devrindeki Moğol taarruzları sebebiyle yarım kalan Kasımiye Medresesi’nin inşası, Akkoyunlu Sultanı Kasım İbn Cihangir periyodunda 1469 yılında tamamlandı.
Tarihi kentte taş işçiliğinin en hoş örneklerinden biri olan medresede, türbe, çeşme ve 23 derslik bulunuyor.
Dönemin en kıymetli eğitim merkezlerinden olan Kasımiye Medresesi’nde 1. Dünya Savaşı’na kadar eğitim kesintisiz sürdü.
Dini eğitimin yanı sıra tıp, astronomi, matematik, kimya üzere olumlu bilimlerde de binlerce alim yetiştiren medresedeki dersliklerin kapılarında hangi alanda derslerin verildiğini tabir eden simgeler bulunuyor.
Savaşın başladığı periyottan 1940 yılına kadar “asker konağı” olarak hizmet veren medrese daha sonra restore edilerek bir periyot müze olarak kullanıldı.
Mardin Artuklu Üniversitesi tarafından 2020 yılında İslam Bilim ve Sanat Merkezi olarak kullanılmaya başlanan medresede, birinci yıllarda mimarlık, edebiyat ve turizm fakültelerinin kimi dersleri uygulamalı olarak verildi.
Tarihi medresenin 5 dersliğinde geçen yıldan bu yana Mardin Artuklu Üniversitesi öğrencileri turizm, mimarlık, ilahiyat ve hoş sanatlar alanında haftanın 5 günü lisans ve lisansüstü eğitim alıyor.
Yerli ve yabancı turistlerin ziyaretine de açık olan tarihi medresede Mardin Artuklu Üniversitesi Turizm Rehberliği Kısmı öğrencileri de uygulamalı rehberlik eğitimi görüyor.
“Kasımiye’nin bilim geleneğini canlandırmaya yönelik strateji belirledik”
Rektör Prof. Dr. İbrahim Özcoşar, AA muhabirine, Mardin’in farklı inançların, kültürlerin ve lisanların bugüne kadar bir ortada yaşama maharetini gösterebildiği, çağdaş ve dünyaya çok değerli iletiler veren bir kent olduğunu söyledi.
Tarihi kentteki klâsik ilim, irfan, hikmet tecrübesinin bugün de mimari yapılar aracılığıyla taşındığını tabir eden Özcoşar, “Bu yapıların en önde gelenlerinden biri de Kasımiye Medresesi’dir. Artuklu’dan Akkoyunlu’ya geçiş sürecinde inşa edilmiş ve bugünkü çağdaş bilimlerin temelini oluşturulacak birçok bilim kolunun ders olarak işlendiği, bilim kısmı olarak incelendiği bir medrese olma özelliği taşıyor. Üniversitemiz Kasımiye’nin bilim geleneğini yine canlandırmaya yönelik bir yeni strateji belirlemiş durumda. Bu çerçevede üniversitemizin birçok programındaki birçok ders Kasımiye Medresesi’nde gerçekleştiriliyor.” dedi.
Özcoşar, tarihinden ve ruhundan ilham aldıkları medresenin, üniversitenin yeni yerleşke alanlarından birine dönüştüğüne işaret ederek, öğrencilerin burada derslerini tarihin ruhunu hissederek işlediğini belirtti.
Öğrencilerden olumlu geri dönüşler aldıklarını tabir eden Özcoşar, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Mekanın kendine has bir ruhu var. Bu ruhun öğrencilere, sorunları manaya, kıymetlendirme, geçmişle bağ kurma konusunda çok daha somut ve tesirli bir tecrübe kazandıracağı açık. Bu yerin verdiği havayı solumak bile bir kıymet ve mana söz ediyor. Bunun ötesinde bir sanat tarihçisinin direkt sanat tarihini ilgilendiren taşlara dokunması, bir mimarın aslında mimari bir şaheser olarak değerlendirebileceğimiz bir yapı içinde mimarlık derslerini alması günümüzün çağdaş yerleşkelerinin verebileceği yarardan çok daha ileri seviyededir. Geçmişte El-Cezeri üzere birçok bilim adamının yetiştiği yerlerden biri Kasımiye Medresesi. Medresenin sahip olduğu bir gelenek bu aslında. Bu geleneği tekrar canlandırıp, bilimi insanlığın yararına sunulabilecek yeni bir gelişme süreci içine sokmak istiyoruz.”
“Üniversitemizin bize bu fırsatı tanıması çok önemli”
Turizm Rehberliği kısmında okuyan Hasret Tekin, Van’dan geldiğini belirterek, tarihi medresede uygulamalı eğitim görmenin memnunluğunu yaşadığını söyledi.
Mimarisi ile dikkati çeken ve her köşesinin tarih koktuğu bir yapıda eğitim almanın değerli bir fırsat olduğunu vurgulayan Tekin, “Üniversitemizin bize bu fırsatı tanıması çok kıymetli. Burası vaktin üniversitesi. Buna şahit olmak, burayı bu formda tanıtmak muazzam.” diye konuştu.
Radyo, Televizyon ve Sinema kısmında tahsil gören Fatma Işık Tunç ise İstanbul’dan geldiğini, asırlık bir medresede eğitim görmenin başka bir haz verdiğini lisana getirdi.
Tunç, “Buranın tarihi, mimarisi beni çok etkiledi. Kasımiye’nin bir ruhu olduğuna inanıyorum. Burada ders gördüğüm için kendimi çok şanslı ve memnun hissediyorum. Geçmişte burada birçok ilim insanı yetişti. Onlar üzere burada ders görmem geçmişte seyahat yaşattı.” dedi.
“El-Cezeri’nin eğitim gördüğü bir medresede eğitim almak olağanüstü”
İlahiyat Fakültesinde okuyan öğrencilerden Lütfi Baran da Diyarbakır’dan geldiğini, bölgede daha evvel de birçok medresede eğitim gördüğünü kaydetti.
Kasımiye Medresesi’nde hadis ve tefsir üzere dersleri görmelerinin başka bir his olduğunu anlatan Baran, “Tarih ile iç içe yaşamak, El-Cezeri’nin eğitim gördüğü bir medresede eğitim almak inanılmaz bir his. Burada yetişen ve insanlığa rol model olan insanların müsaadeden gitmek hoş bir his. İnşallah biz de onların müsaadeden gideceğiz ve insanlığa yararlı birer birey olacağız.” tabirlerini kullandı.
Muhammed İsimmiş ise yaşadığı Mardin’de 4 yıl medrese eğitimi aldığını, birçok beşere rol model olan alimlerin okuduğu bu yerde eğitim görmenin mutluluğunu yaşadıklarını ifade etti.
Edebiyat Fakültesinde Sanat Tarihi ve Arkeoloji kısımlarında çift ana kısım tahsili gören Mardinli Esra Ergin de Kasımiye Medresesi’nin tekrar eğitim merkezi olarak kullanılmasının kıymetine değinerek, “Anadolu Selçuklu, Orta Çağ İslam Sanatı, Beylikler Devri’nden de Artuklu ve Akkoyunlu periyodu derslerini bu yapıda işliyoruz uygulamalı olarak. Görerek, yaşayarak işliyoruz derslerimizi. Hocalarımızın anlatımıyla o periyodu yaşıyor hissine kapılıyoruz.” dedi.
Güzel Sanatlar Fakültesi Fotoğraf Kısmında okuyan Irmak Durmaz da Hakkari’den geldiğini belirterek, tarihi medresede eğitim görmenin çok pahalı ve manalı olduğunu söyledi.
