İranlı sinemacı Morteza Atabaki’nin birinci uzun metraj belgeseli “32 Metre”, 45. İstanbul Sinema Şenliği’nin “Yeni Bakışlar” kısmında Türkiye prömiyerini gerçekleştirdi.
Nişantaşı Citys AVM’de gerçekleştirilen gösterimde AA muhabirine açıklamalarda bulunan Atabaki, belgeselin bayanların sessizliği bozan bir direnişini simgelediğini söyledi.
Atabaki, dünya prömiyerini Amsterdam Memleketler arası Belgesel Sinema Şenliği’nde (IDFA) gerçekleştiren belgeselin Türkiye’deki yansımalarını merak ettiğini lisana getirerek, “Türk seyircisini çok merak ediyorum. Anadolu’nun bu değişik ruhunu dünyaya yansıtmak beni çok keyifli ediyor.” dedi.
Filmin isminin teknik bir tabirden çok daha fazlasını söz ettiğini belirten Atabaki, “’32 Metre’, bu sinemada yalnızca bir sayı değil. Erkeklerin ve bayanların ortasına koydukları fark ve onları küçümsedikleri bir şeydir. Diğer manalar taşıyor ve bunu sineması izleyenler lakin o vakit tam olarak idrak edebilir.” diye konuştu.
“İnsanlara bu usul yaklaşmayı hocam Kiarostami’den öğrendim”
Morteza Atabaki, belgeselin hazırlık sürecinin altı yıl sürdüğünü aktararak, kıssanın merkezinde yer alan Halime ile tanışma öyküsünü şöyle anlattı:
“O köyü (Konya’nın Beyşehir ilçesine bağlı Huğlu Mahallesi) yıllardır biliyordum ve orada bir gün belgesel çekeceğimi de biliyordum. Çok defa gidip geldim, araştırmalar yaptım. Bir gün asker yemeği dağıtılıyordu, orada tesadüf yapıtı Halime ile tanıştım. Onun silah attığını ve erkeklerle yarıştığını söylediler. Çok enteresan geldi. Öyküyü bulduğumu anladım.”
Çekimler sırasında halkın inanç sorunu nedeniyle zorluklar yaşadığını anlatan Atabaki, “Kamera karşısında çok çekiniyorlardı. O kadar tabuları vardı ki… Bu tabuyu kırmak bizim için çok sıkıntı bir işti. Takımıma dedim ki, ‘Bu bayanlarla yaşamamız gerekiyor. Şayet yaşamazsak samimi bir şey çıkmaz.’ Düğünlerine gittik, bağda bahçede kahvaltı yaptık. O kadar birleştik ki artık o kamera bir mahzur olmaktan çıktı, görülmezden gelindi. Artık kimse kamerayı görmüyordu.” sözlerini kullandı.
Atabaki, sinematografik yaklaşımında hocası Abbas Kiarostami’nin müsaadeden gittiğini lisana getirerek, bu usulün kendisinin en sevdiği stil olduğunu aktardı.
Belgeselde yalnızca “kadın ve silah” kıssasını değil, tıpkı vakitte Anadolu bayanına dair kemikleşmiş yargıları sarsmayı hedefleyen Atabaki, “İnsanlara bu üslup yaklaşmayı, onlarla ruh alışverişi yapmayı hocam Abbas Kiarostami’den öğrendim.” dedi.
Morteza Atabaki, Nuri Bilge Ceylan’ın “Ahlat Ağacı” sinemasının kamera ardı belgeselini de çektiğini aktararak, “Daha evvel de pek çok projede bulundum. Fakat burada birinci kere karakterleri bulmak, senaryoyu kurmak, istikrarları sağlamak üzere pek çok mevzuda sorumluluk sahibiydim. Benim için değişik bir tecrübeydi.” görüşlerini paylaştı.
“Batı’da daima ‘Anadolu bayanı şiddete ve sisteme maruz kalan kadındır’ algısı yaratılmış”
IDFA’da Türkiye’yi temsil eden tek üretim olan “32 Metre” belgeselinin algıları yıktığına dikkati çeken Atabaki, projelerde Anadolu bayanına sıklıkla “mağdur” portresi çizildiğini yorumunu yaptı. Atabaki, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Batı’da daima ‘Anadolu bayanı şiddete ve sisteme maruz kalan kadındır’ algısı yaratılmış. IDFA’da herkes şaşırmıştı, ‘Biz zayıf bayanlara alışmıştık, birinci sefer bu kadar ilham verici ve güçlü karakterler izliyoruz’ dediler. Bir şeyi değiştirmek illaki sokakta hareket yapmak değildir. Etrafımızdaki dingin suya bir taş atsak o dalgayı yaratabiliriz ve bunu yumuşak bir biçimde, gülerek, keyifle yapmak… Gülmek bu sinemanın lisanı.”
Yapımcılığını Murat Öneş’in, manzara direktörlüğünü ise Zeynep Seçil’in üstlendiği “32 Metre” belgeseli, Orta Anadolu’da bir köyde yaşayan Halime Sandal, Gönül Uğur, Halime Tozcu Sandal ve Kadriye Erdoğan’ın kıssasını temel alıyor.
Kadınların kendi ortalarında atış müsabakası düzenlemek gayesiyle çıktıkları seyahati anlatan belgesel, hem mesken hem de kamusal alanda verdikleri çabayı sıcak, samimi ve mizahi bir lisanla aktarıyor.
Uluslararası platformlarda dikkat çeken “32 Metre”, tıpkı vakitte “Köprüde Buluşmalar Anadolu Efes Ödülü”,” Antalya Sinema Forum En Yeterli Proje Ödülü”, Pordenone Docs Fest’te de “Seyirci Mükafatı “ve AJD Al Jazeera Documentary tarafından verilen” En Düzgün Belgesel Projesi Ödülü”nü kazandı.
