Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, kimi ülkelerin çeşitli kazanımlar elde etmek için insan hakları ve çok taraflı sistemin temellerini sarstığını söyledi.
Uluslararası Af Örgütü’nün “Dünya İnsan Haklarının Durumu Raporu”nda yer alan bulgular, Callamard, İngiltere Yöneticisi Kerry Moscogiuri ve Orta Doğu ve Kuzey Afrika Yöneticisi Heba Morayef tarafından Londra’da düzenlenen basın toplantısında kamuoyuyla paylaşıldı.
Konuşmasına “İnsanlık akın altında” kelamlarıyla başlayan Callamard, ikili standart ve memleketler arası hukuka uymada seçici davranmanın dünyayı bu noktaya getirdiğini kaydetti.
Af Örgütü’nün dünyayı bu bahiste uyardığını belirten Callamard, bu yılki raporun artık ikaz yapmadığını, geçmişte kestirim edilenlerin gerçekleşmesini bildirdiğini söyledi.
Callamard, saldırgan ülkelerin insan hakları ve çok taraflı sistemin temellerini sarstığına işaret ederek, “Kontrolü ele geçirmek, kar sağlamak ve kendilerine dokunulmazlık sağlamak için yükümlülüklerini seri biçimde ihlal ediyorlar.” dedi.
Dünyadaki pek çok ülkenin de saldırgan ülkelerle karşı karşıya gelmek yerine sessiz kaldığını söz eden Callamard, bazısının da bu ülkeleri desteklediğini belirtti.
Callamard, Orta Doğu’da yaşananların bu hukuksuzluk ortamının bir sonucu olduğuna vurgu yaparak, “(Orta Doğu’daki gerilim) ABD ve İsrail’in Birleşmiş Milletler koşulunu ihlal eden hukuksuz akınıyla başladı. Burada legal müdafaa yoktur. Sivillere karşı açık bir savaşa dönüştü. İran’ın ayrım göstermeyen misillemeleri ve İsrail’in artan Lübnan taarruzlarıyla bu çatışma, bölgedeki milyonlarca insanın hayatını tehlikeye atıyor.” diye konuştu.
Dünyadaki çatışmaların global bir tesiri olacağını söz eden Callamard, “Bu durum, savaş ve sivilleri öldürmenin normalleşmesinin sonucunda ortaya çıktı.” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ekonomik ve siyasi tahakküm arayışıyla hareket ettiğini belirterek, “İsrail’in Gazze’deki Filistinlilere yönelik soykırımı kelamda ateşkese karşın devam ediyor. İsrail, Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşim yerlerini artırıyor. Rusya’nın Ukrayna’daki insanlığa karşı kabahatleri 2025’te arttı.” dedi.
Callamard, ABD’nin Venezuela ve Karayipler’deki çok sayıda yargısız infazda imzası bulunduğunu anlatarak, farklı ülkelerde gerçekleşen insan hakları ihlallerine de değindi.
“Yeni sistem insanlığımıza değil askeri güce mana yüklüyor”
Saldırgan ülkelerin Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nu veto yetkileriyle işlemez hale getirdiğine dikkati çeken Callamard, “Bunu yapanlar memleketler arası güvenlik sistemlerinin artık çalışmadığını söylüyorlar zira kendilerine hizmet eden alternatiflerle değiştirmenin yollarını arıyorlar.” diye konuştu.
Callamard, milletlerarası yargı kurumlarına yönelik baskılara da değinerek, “ABD, Memleketler arası Ceza Mahkemesi (UCM) yargıçları ve uzmanlarına, adaleti sağlama vazifesini yapmaktan öteki bir şey yapmadıkları için yaptırım uyguluyor. Rusya mahkemeleri UCM yetkilileri için yakalama kararı çıkarıyor. Bu yeni saldırgan sistem, ortak insanlığımıza hürmete değil, askeri güce, ticari hakimiyete ve teknolojiye mana yüklüyor.” değerlendirmesi yaptı.
Bu durum karşısında öbür ülkelerin ya işbirliği yaptığını ya da taviz verdiğini anlatan Callamard, bu devrin saldırganların ve korkakların periyodu olduğunu söyledi.
Dünyada sivil topluma yönelik baskıların arttığını, İsrail’in yalnızca bir ırka yönelik idam cezası yasasını uygulamaya hazırlandığını anlatan Callamard, “Güney Afrika bile bunu yapmadı.” sözlerini kullandı.
Callamard, saldırgan ülkelerin mevcut kurallara dayalı sistemi kendi politik ve ekonomik çıkarlarına hizmet etmediği için değiştirmek istediğini aktararak, “Dünyamızda siyasi korkaklık ve saldırgan davranışlar, sistemin baskın işleyiş biçimi haline geldi. Raporumuz, çok taraflı global sistemin uğruna savaşmaya bedel bir sistem olduğunu ortaya koyuyor.” değerlendirmesini yaptı.
“Hukukun üstünlüğünü, onu ihlal ederek savunamazsınız”
Moscogiuri de konuşmasında İngiltere’deki insan haklarının durumuna değinerek, “Kuralların herkese eşit uygulanmadığı daha da açıkça aşikâr oluyor. Hatta birtakım durumlarda kurallar hiç uygulanmıyor.” dedi.
Uzun yıllardır insan haklarının bu kadar büyük tehlike yaşamadığını söyleyen Moscogiuri, “Geçen yıl daha evvel hiç görülmemiş ölçüde barışçıl aksiyonlara baskı gördük. Protestoculara terörle gayret yetkileri kullanıldı. Barışçıl halde Palestine Action’a dayanak verirken 3 bin 300’den fazla kişi gözaltına alındı, yüzlercesi tutuklandı.” diye konuştu.
Moscogiuri, hareketçilerin protesto ettiği savaşa silah satışının devam ettiğini de vurgulayarak, “Düzensiz göçmenlere ve sığınmacılara sertleşen sözler kullanılıyor. Global muhtaçlıklar artarken İngiltere’nin yardım bütçesi kesildi. İçeride ise insanları fakirliğe iten siyasi adımlar atılıyor.” değerlendirmesini yaptı
“Hukukun üstünlüğünü, onu ihlal ederek savunamazsınız.” diyen Moscogiuri, İsrail’e silah satışları ve İran’a karşı kullanılmak üzere İngiliz üslerini ABD’ye açma kararının ahlaki bir liderlik değil işbirlikçilik olduğunun altını çizdi.
