6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin akabinde açılan davalarda kamu vazifelilerinin yargılanmaması, müteahhitlere “olası kast” yerine daha az ceza öngören “bilinçli taksir” hatasından ceza verilmesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin (KTÜ) kopyala-yapıştır eksper raporları kamuoyunda büyük yansılara neden olmuştu. Mahallî mahkemelerinin tartışmalı kararları üzerine gözler Yargıtay’a çevrilmişti.
T24’ten Gökçer Tahincioğlu’nun köşe yazısında; Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin, 69 kişinin can verdiği ve 8 kişinin mahpus cezası aldığı Kahramanmaraş’taki Güneşli Kocabaş Sitesi 7. Blok davasında emsal nitelikte bir karar verdiği tabir edildi. Yargıtay’ın kararı, misal durumdaki yüzlerce sarsıntı belgesi için de “bozma” yolunu açtı.
YENİ BİR EKSPER HEYETİ OLUŞTURULMASI İSTENDİ
Yargıtay’ın karar metninde lokal mahkeme ve istinafın eksik inceleme yaptığı vurgulanan açıklamada, şu taleplerde bulunuldu:
“Grafoloji Uzmanı Koşulu: KTÜ’den gelen 12 farklı rapora 7 uzmanın imzalarının kopyala-yapıştır yoluyla atıldığı argümanlarına karşı, raporlardaki imzaların Adli Tıp Kurumu yahut grafoloji uzmanlarınca incelenmesi istendi.”
“Yeni Uzman Heyeti: İmar affının tesiri, binaların imal tarihindeki mevzuata uygunluk ve taban etüdü üzere hayati mevzuların aydınlatılması için İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) yahut öteki bir teknik üniversiteden yepisyeni bir uzman heyeti oluşturulması talep edildi.”
“Toptancı Ceza Mantığına Son: Sanıkların aksiyonlarının ortak biçimde değerlendirilemeyeceği, her bir sanığın hangi davranışı ile yıkıma nasıl yol açtığının (nedensellik bağı) farklı başka ve teknik bilgilere dayalı olarak gerekçelendirilmesi gerektiği vurgulandı.”
“İstinafa “Duruşma Aç” Uyarısı: Bölge Adliye Mahkemelerinin (İstinaf) böylesine kritik itirazların (sahte imza, yetersiz rapor) olduğu evraklarda, evrak üzerinden değil, şahsen duruşma açarak maddi gerçeği araştırması gerektiği söz edildi.”
“İMAR EVRELERİNİ DİKKATE ALMAYAN BİR YARGILAMA EKSİKTİR”
Yargıtay’ın emsal kararını pahalandıran Hukukçu ve İnşaat Mühendisi Levent Mazılıgüney, kelam konusu kararı “yetersiz ancak kıymetli bir başlangıç” olarak kıymetlendirerek paket programlardan alınan çıktıların “değişmez gerçeklik” kabul edildiği sisteme reaksiyon gösterdi.
“Yargıtay, istinafa örtülü bir tenkit sunarak, belgeleri direkt Yargıtay’a göndermek yerine duruşma açıp yargılama yapması gerektiğini hatırlattı. Günümüzde istinaf mahkemeleri sarsıntı evraklarını adeta üzerinden atmaya çalışıyor. İstinaf bu kritik süreçte işini yapmayacaksa neden var?” sözlerini kullanan Mazılıgüney, “Bu yaklaşım adalete erişimi yalnızca geciktiriyor ve yargılama sürecini hantallaştırıyor. Elbette yalnızca istinaf mahkemelerine değil, birinci derece mahkemelerine de işlerini hatırlatıyor Yargıtay” dedi.
Mazılıgüney, “İlk derece mahkemeleri kapsamlı olarak argüman ve savunmaları tartışmalı, eksper raporlarını denetlemeli, nedensellik bağı kurulmalı ve ferdileştirme yapılmalı. Bunu birinci derece yapmadıysa istinaf duruşma açarak yapmalı. Her şeyi Yargıtay’dan beklemeyin, lütfen vazifenizi yapın, adaleti geciktirmeyin denmiş kibarca.” açıklamasında bulundu.
Sözlerinin devamında, Güneşli Kocabaş Sitesi için 2011 yılında Vilayetler Bankası’nın “imara açmayın” uyarısı yaptığını anımsatan Mazılıgüney, “Eğer bina neden yıkıldı anlamak istiyorsak süreci bütüncül değerlendirmeliyiz. Sarsıntıdan evvel 15 kata müsaade verilen o alan, sarsıntıdan sonra 5 kata indirilmişse ‘Neden bu tedbir 6 Şubat’tan evvel alınmadı?’ sorusunu sorma hakkımız vardır. İmar kademelerini dikkate almayan bir yargılama eksiktir. Yalnızca günah keçisi bulmaya yönelik yargılamalar, bizi bir sonraki zelzelede yeniden enkaz altında bırakır.” kelamlarını sarf etti.
“ADALET ENKAZ ALTINDA KALMAYA DEVAM EDER”
Mazılıgüney, geciken adaletin ve haksız ödenen eksper fiyatlarının de hesabının sorulması gerektiğine işaret ederek “Yükümlülük ihlali, nedensellik bağı ve objektif isnadiyet münasebeti her bir sanık için kişiselleştirerek gerekçelendirilmeli. Aksi takdirde, yalnızca enkazın üzerini hukukla örtmüş oluruz. Adalet enkaz altında kalmaya devam eder.” dedi.
“Bunu büsbütün vakit gösterecek ve mahkeme heyetlerinin vicdanı belirleyecek. Ya adaletin tecellisi ve sonraki zelzelede enkaz altında kalmamak ismine üstlerine düşeni yapacaklar ya da önemli bir vebal atın da kalacaklar. Biz görünüşte değil, adil ve geleceğe ışık tutacak yargılamalar talep ediyoruz” kelamlarını sarf eden Mazılıgüney, “Çelişmeli yargılama olmadan adalet mümkün değil. Yargıtay’ın bu kararı ve aslında uyarısı bir fırsata çevrilmeli; uzman raporları denetlenebilir hale getirilmeli ve gerçek sorumluluk zinciri (imar vereninden, denetlemeyenine kadar) kurulmalı.” tabirlerine yer verildi.
“GERÇEK SORUMLULUK ZİNCİRİ KURULMALIDIR”
Aynı vakitte Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ve İnşaat Mühendisleri Odası’nın (İMO) değerli ikazlarını da hatırlatan Mazılıgüney “Bilirkişiler hâkim yerine geçemez, kusur ve oranını belirleyemez. O periyodun yönetmeliklerine nazaran inşa edilmiş binaları bugünün çağdaş yazılımlarıyla yargılayıp imar aflarını sümen altı edemezsiniz. Yargıtay’ın bu kararı bir fırsata çevrilmeli ve gerçek sorumluluk zinciri kurulmalıdır” kelamlarını sarf etti.
