İRAN’ın Ankara Büyükelçisi, Mohammad Hassan Habibullah Zadeh, “Bu savaşı yalnızca süreksiz bir askeri çatışma olarak pahalandırmak mümkün değildir. Mevcut tansiyon, hegemonya arayışı ile bağımsızlık çabasının çatışmasıdır. ABD ve Siyonist rejimin dayattığı savaşçı siyasetler istikrarsızlığı besliyor; tahlil lakin bağımsız aktörlerin direnci ve bölgesel iş birliğiyle mümkün” dedi.
İran İslam Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Mohammad Hassan Habibullah Zadeh, Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (ESAM) tarafından düzenlenen ‘Çarşamba Sohbetleri’ konferansına katıldı. Büyükelçi Zadeh konferansta, ‘İran’ın Haklı Savaşı, Bölgesel-Küresel tesirleri ve Adil Yeni Bir Dünya’ başlıklı bir konuşma yaptı. Zadeh, memleketler arası sistemin en karmaşık ve tıpkı vakitte en belirleyici sıkıntılarından biriyle karşı karşıya olunduğunu belirterek, “Öyle bir problem ki, sırf bir ülkenin yazgısıyla değil, bir bölgenin ve hatta global tertibin geleceğiyle direkt ilişkilidir. İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı ABD’nin ve Siyonizm rejiminin dayatılan savaşçı bölgesel ve global sonuçlarını üç düzlemde ele alacağım. Birincisi, bu savaşın ortaya çıkış nedenleri ve legal müdafaa kavramıyla bağı. İkincisi, bölgesel sonuçları ve Batı Asya’da güvenliğinin tekrar tanımlanmasının gerekliliği. Üçüncüsü ise komşu ülkelerin rolü ve mevcut durumdan çıkış için pratik tahlili. Bu savaşın nedenlerini tahlil edebilmek için sırf olaylar seviyesinde kalmayıp, memleketler arası sistemin yapısal dinamiklerine ve hakim mantığına bakmak gerekir. Birinci bakışta bu savaşı yalnızca süreksiz bir askeri çatışma olarak kıymetlendirmek mümkün değildir. Bilakis onu bölgesel nizama ait iki farklı yaklaşımının karşı karşıya gelmesi bağlamında tahlil etmek gerekiyor. Bir yanda hegemonya, müdahale ve üstünlük arayışına dayalı bir yaklaşım, öteki yanda ise bağımsızlık, caydırıcılık ve direnişi temel alan bir yaklaşım bulunmaktadır. Bu çerçevede İran İslam Cumhuriyeti son 10 yılda bağımlılık modelinden uzaklaşarak bağımsız bir aktör olma tarafında adımlar atmış ve bölgesel denklemlerde faal bir rol üstlenmeye çalışmıştır. Bu yaklaşım bilhassa güvenlik ve strateji alanlarında birtakım güçlerin çıkarlarıyla çatışmıştır” dedi.
‘İSRAİL REJİMİNİN BU DENKLEMDEKİ OLUMSUZ ROLÜ DE DİKKAT ÇEKİCİDİR’
Meşru müdafaa kavramına dikkat çeken Zadeh, “Uluslararası hukukta temel prensip güç kullanımının yasaklanmasıdır. Lakin bunun bir istisnası vardır ve o da tehdit yahut akın karşısında legal müdafaa hakkı. İran’a nazaran son hücumlara verilen karşılıklar bu çerçevede değerlendirilmelidir. Öbür bir tabir ile İran savaşın başlatıcısı değil, fiili bir tehdide karşılık veren taraf olduğunu ortaya koymaya çalışmıştır. Burada değerli olan nokta şudur. Memleketler arası siyasetin gerçek ortamında akın ile savunma ortasındaki hudut her vakit tartışılmaktadır. Her aktör kendi anlatısını yasal kılmaya çalışır. Bu nedenle bu savaşı anlamak anlatıların savaşını dikkate almadan mümkün değildir. Öte yandan İsrail rejiminin bu denklemdeki olumsuz rolü de dikkat çekicidir” tabirlerini kullandı.
‘JEOPOLİTİK REKABETLER, GÜÇ İSTİKRARLARI DEĞİŞTİRME UĞRAŞLARI SAVAŞI ÇIKARDI’
Pek çok tahlilin bu rejimin stratejik üstünlüğünü korumak maksadıyla bağımsız bölgesel güçleri sınırlamayı yahut zayıflatmaya çalıştığını gösterdiğini belirten Zadeh, “Amerika Birleşik Devletleri’nin bu yaklaşımı desteklemesi de iki aktör ortasında stratejik bir örtüşmeye işaret etmektedir. Sonuç olarak bu savaşın şu ögelerin birleşimiyle ortaya çıktığı söylenebilir. Jeopolitik rekabetler, güç istikrarları değiştirme gayretleri, İran İslam Cumhuriyeti’nin artan bölgesel yoluna yönelik korkular, stratejik baskı oluşturma gelişimleri. Fakat kritik nokta şudur, bu yaklaşım gelinimi azaltmak yerine bir güvensizlik ve istikrarsızlık döngüsünü beslemiştir” diye konuştu.
