Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Eserleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, Türkiye’de üretilen mersin balıklarından elde edilecek havyarın 2027’nin sonunda “Türk havyarı” markasıyla ihracatının yapılacağını ve 100-150 milyon dolar gelir elde edileceğini belirtti.
Kafes balıkçılığı yapılan bir tesiste gerçekleştirilen hasat için Adana’nın Yumurtalık ilçesine gelen Türkyılmaz, AA muhabirine, Türkiye’nin su eserlerinde yetiştiricilik yoluyla elde edilen üretim ölçüsüyle Avrupa’da birinci sırada yer aldığını söyledi.
Ülkede su eserleri yetiştiriciliğinin her geçen gün yaygınlaştığını belirten Türkyılmaz, Muğla, İzmir ve Aydın’ın akabinde Adana’da da çipura ve levrek üretimi yapılmaya başlandığını lisana getirdi.
Türkyılmaz, önemli bir ihracat potansiyeli bulunan su eserleri yetiştiriciliğinde maksatlarını gerçekleştirmek için bu cins üretim alanlarının artırılması gerektiğini söz etti.
Su eserleri yetiştiriciliğinde çipura, levrek, alabalık, Türk somonu ve midyeyi üretim planlaması kapsamına aldıklarını, bu çerçevede yıl ve bölge bazlı ne kadar üretim yapılacağının aşikâr olduğunu söyleyen Türkyılmaz, bu sayede alıcı ve satıcının önünü görebildiğini belirtti.
Türkyılmaz, planlama kapsamında hangi ülkeye ne kadar eser ihraç edilebileceğinin öngörüsünün de yapıldığını, bu sayede firmaların rekabet ortamı oluşmadan ve fiyat kırmadan eserlerini hak ettiği bedelde satabildiklerini lisana getirdi.
“Denizde avcılık yoluyla yapılan üretimi hiçbir formda artırmak istemiyoruz”
Su eserleri yetiştiriciliğinde planlı üretimdeki oranın yüzde 98’i bulduğunu belirten Türkyılmaz, üretimi teşvik etmek ve artırmak gayesiyle da önemli desteklemelerin olduğunu söz etti.
Türkyılmaz, 1980’li yıllarda su eserleri yetiştiriciliğinin Türkiye’de neredeyse yok denilecek kadar az olduğunu, 2000’li yıllardan sonra ise desteklemelerle yetiştiricilikte bugün üretim ölçüsünün avcılıktan elde edilen ölçüsü geçtiğini söyledi.
Desteklemelerin yalnızca üreticilerin ve yetiştiricilik yoluyla elde edilen eserlerin artışına sebep olmadığını belirten Türkyılmaz, “Denizde avcılık yoluyla yapılan üretimi hiçbir biçimde artırmak istemiyoruz. Devlet ve ülke siyaseti bu. Bakanlığımızın uygulamakta olduğu stratejiler ve planlamalar da bunun altyapısını oluşturuyor. Denizde olan balık denizde kalsın. Yalnızca sürdürülebilir bir balıkçılık idaresinin gereği olarak avcılık idaresini biraz daha sonlu seviyede tutma uğraşı içindeyiz. Halkımızın hayvansal protein olan balık gereksiniminin karşılanmasını da yetiştiricilik yoluyla elde etme gayreti içindeyiz. İhracata da bu yolla gönderme stratejisi içindeyiz.” diye konuştu.
“Amaç, yetiştiricilik yoluyla üretimi geliştirmek”
Türkiye’nin, denizlerde su eserleri avcılığı yapabilecek balıkçı filosuyla da Avrupa’nın en güçlü ülkelerinden biri olduğuna dikkati çeken Türkyılmaz, şöyle konuştu:
“Bugün dünyanın pek çok ülkesinde balıkçı gemilerimiz Türk bayrağı dalgalandırıyorlar. Bu bayrak dalgalandırma işini desteklediğimiz üzere öbür taraftan da kendi kara sularımızda kendimize ilişkin olan balıkları da çok fazla avlatmama stratejisini güdüyoruz. Hasebiyle yetiştiriciliğe yapılmış olan yatırım ve devlet desteklemeleri avcılık ölçüsünün daha hudutlu kalmasına sebep oluyor. Bugün istesek sahip olduğumuz balıkçı filosundaki gemilerle elde etmiş olduğumuz avcılık ölçüsünü çok kısa bir mühlet içinde, tahminen bir yıl içinde 10 katına, 20 katına da çıkarabiliriz fakat hedef o değil. Hedef, balığı denizde bırakmak, mümkün olduğunca yetiştiricilik yoluyla üretimi dünyada olduğu üzere geliştirmek.”
“Türk havyarı” markasıyla ihracat hedefi
Türkyılmaz, iç sularda jenerasyonu tükenme tehlikesi altında olan mersin balığının varlığını artırmak için de bilhassa Elazığ ve Gaziantep bölgesindeki baraj göllerinde çalışma yaptıklarını söyledi.
Mersin balığının et tüketimi maksatlı bir balık olmadığını, havyar alındıktan sonra paha kazanan bir cins olduğunu lisana getiren Türkyılmaz, şunları kaydetti:
“Gururla söyleyebilirim ki 2027’nin sonunda Türkiye’de üretilmiş mersin balıklarından elde edilmiş havyarın ‘Türk havyarı’ markasıyla ihracatı kelam konusu olacak. Mersin balıklarından elde edilecek havyarlar vasıtasıyla yaklaşık 100-150 milyon dolar civarında ihracat geliri elde edeceğimizi söylemek isterim. Siyah havyar konusunda da çok iddialıyız. Dünyada en çok tercih edilen ve istenilen havyar çeşidinin bugün prestijiyle üretimini başarmış durumdayız. Bunun ticari olarak pazarlanmasına yönelik özel bölümümüzle işbirliği içinde bu pazarları zorluyoruz. Türkiye’de üretilmiş havyarın da dünyada talebinin olduğunu çok memnuniyetle söylemek isterim. Bugün prestijiyle şimdi üretimi yapılmamış olan havyarların bile ‘Siz bunu nasıl olsa yapacaksınız, önümüzdeki yıl bize şu kadar havyar verebilir misiniz?’ diye peşin olarak üreticilerimize parası ödenerek mutabakatların, kontratların yapıldığı bir çeşitten bahsediyoruz.”
