İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı ’nın kapanması global petrol piyasasında önemli bir arz şokuna yol açtı. Bu durum, Mart ayında petrol fiyatlarının süratle yükselmesine neden oldu.
Analist Jan Olav Rorhus, kelam konusu gelişmenin Norveç’in ihracat gelirlerini direkt artırdığını belirterek, “Bu durum, tarihin en yüksek ihracat kıymetine ulaşılmasına katkı sağladı.” dedi.
Oslo, İran savaşının başlamasından bu yana 5 milyar dolar ek gelir elde etti. Ekonomistler bu sayının daha da artmasını bekliyor.
İHRACATTA TARİHİ ZİRVE
Norveç’in ham petrol ihracatı Mart ayında 57,4 milyar Norveç kronuna (yaklaşık 6 milyar dolar) ulaştı. Bu sayı, geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran yüzde 68’lik artış manasına geliyor.
Aynı periyotta petrolün varil fiyatı ortalama bin 14 kron (107 dolar) ile Eylül 2023’ten bu yana en yüksek aylık düzeyine çıktı.
KÜRESEL GÜÇ AKIŞI KRİTİK NOKTADA
Normal şartlarda global petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu çizginin kapanması, piyasada arzın daralmasına ve fiyatların yükselmesine yol açtı.
Norveç ise Rusya hariç Avrupa’nın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi pozisyonunda bulunuyor.
TRUMP’TAN AVRUPA’YA ELEŞTİRİ
ABD Başkanı Donald Trump da gelişmelere ait toplumsal medya hesabından dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, Avrupa’nın güç konusunda sıkıntı durumda olduğunu savunarak İngiltere’yi Kuzey Denizi’ndeki petrol kaynaklarını gereğince kullanmamakla eleştirdi.
ABD Lideri, “Norveç, Kuzey Denizi petrolünü İngiltere’ye iki kat fiyatla satıyor. Servet kazanıyorlar.” sözlerini kullandı.
Norveç, petrolünün yüzde 95’ini, gazınınsa neredeyse tamamını Avrupa Birliği ve İngiltere’ye ihraç ediyor.
PETROL GELİRLERİ REFAHIN TEMELİNDE
Norveç iktisadı büyük ölçüde petrol ve doğal gaz gelirlerine dayanıyor. Ülke, bu gelirleri 1990’larda kurulan ve dünyanın en büyük varlık fonu olan hâkim varlık fonunda pahalandırıyor.
Yaklaşık 2,19 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşan fon, gelecekte petrol ve gaz gelirlerinin azalması ihtimaline karşı teminat sağlamayı amaçlıyor.
NORVEÇLİLER SAVAŞ KARINDAN RAHATSIZ
Bu durum birçok Norveçli için ahlaki kimi sıkıntıları gün yüzüne çıkardı. Biri petrol faaliyetlerinin doğurduğu çevresel riskler. Başkasıysa savaşlardan kar elde edildiği algısı.
Buna nazaran birçok Norveçli, savaştan kar elde edilmesinin Nobel Barış Ödülü’ne konut sahibi yapan bir ülkeyle örtüşmediğini düşünüyor.
