Hizbullah’ın üst seviye isimlerinden Vefik Safa, Beyrut’ta yaptığımız özel bir röportajda örgütün silah bırakıp bırakmayacağı sorusuna son derece net karşılık verdi. İsrail, ABD ve Lübnan içindeki birçok kesitin uzun müddettir lisana getirdiği bu talebe karşı Safa, “Asla” dedi.
“Hiç kimse Hizbullah’ı silahsızlandıramaz” diyen Safa, “Hiç kimse” tabirlerini tekrarladı.
Safa, kümenin silahları konusunda rastgele bir görüşmenin yapılabilmesi için evvel “gerçek ve kapsamlı bir ateşkesin” sağlanması gerektiğini söyledi.
Bunun için İsrail’in büsbütün geri çekilmesi, tutukluların hür bırakılması, yerinden edilenlerin geri dönmesi ve tekrar inşa sürecinin başlaması gerektiğini vurguladı.
Son çatışmaların Hizbullah’ı zayıflattığı tarafındaki değerlendirmeleri reddeden Safa, bilakis İsrail’in askeri maksatlarına ulaşamadığını savundu.
“İsrail, Hizbullah’ın çok zayıfladığını düşündü” diyen Safa, “Ama bu savaş bunun bu türlü olmadığını gösterdi. İsrail başarısız oldu ve geri çekilmekten öteki seçeneği yok” diye devam etti.
Şii bir siyasi ve askeri yapı olan Hizbullah, İsrail’in var olma hakkına karşı çıkıyor ve ABD, İngiltere, İsrail ve birçok ülke tarafından terör örgütü olarak kabul ediliyor.
Safa, İsrail güçlerinin sonunda Lübnan-İsrail sonu boyunca dar bir şeride geri püskürtüleceğini öne sürdü.
Ancak Safa’nın bu açıklamaları, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 16 Nisan’da yaptığı açıklamalarla açık bir tezat oluşturuyor.
Netanyahu, İsrail güçlerinin Lübnan’ın güneyinde kalmaya devam edeceğini ve “güvenli tampon bölge” oluşturulacağını söylemişti.
İsrail hükümeti, Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını Lübnan hükümetiyle yürütülecek muhtemel müzakerelerin temel koşullarından biri olarak görüyor.
Hizbullah, Mart ayı başında İsrail’e roket atarak son çatışmalara katılmış, bunu İran’ın dini önderinin öldürülmesine ve Kasım 2024’teki son savaştan bu yana Lübnan’a düzenlenen neredeyse günlük İsrail ataklarına karşılık olarak yaptığını açıklamıştı.
İsrail ise buna ağır hava taarruzları ve Lübnan’ın güneyine yönelik yeni bir kara harekâtıyla karşılık verdi ve Hizbullah silahsızlandırılana kadar operasyonların süreceğini duyurdu.
‘Önceden bilgilendirildik’
Safa, İsrail ile Lübnan ortasında mahallî saatle Perşembe gece yarısı başlayan ateşkesten evvelden haberdar olduklarını da söyledi.
Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump tarafından kamuoyuna açıklanmadan saatler evvel yürürlüğe girmişti.
Beyrut’ta bir apartman dairesinde konuşan Safa, bu bilginin İran üzerinden kendilerine ulaştığını belirtti.
“Bize bildirildi. İranlılar bizi bilgilendirdi” dedi.
Bu kelamlar, çatışmanın kritik bir anında Hizbullah ile en değerli bölgesel destekçisi ortasındaki uyuma dair kıymetli bir ipucu sunuyor.
‘Geçmişe dönüşü kabul etmeyiz’
Hizbullah liderliği içinde değerli bir figür olan Safa, Ekim 2024’te İsrail’in düzenlediği bir suikast teşebbüsünden sağ kurtulduktan sonra daha çok perde gerisinde kalmıştı.
Bu teşebbüsten iki hafta evvel ise Hizbullah’ın uzun yıllar liderliğini yapan Hassan Nasrallah, büyük bir İsrail bombardımanında öldürülmüştü.
Bugün hâlâ yüksek öncelikli maksatlardan biri olan Safa ile yapılan röportajda güvenlik tedbirleri üst seviyedeydi.
BBC takımından röportaj için belirlenen noktaya gelmeleri istendi, telefonlarına el konuldu ve akabinde hızla saklı bir adrese götürüldüler.
Oraya vardığımda Safa oradaydı. Röportajın yapıldığı yer, Beyrut’un güney banliyölerinin kenarında bulunan bir apartmandı. Safa, etraftaki yıkılmış binalara karşın sakin görünüyordu.
Ateşkes teklifini pahalandıran Safa, bir yılı aşkın müddettir devam eden çatışmaların akabinde yalnızca eski duruma dönülmesini kabul etmeyeceklerini söyledi.
“Eğer bu, her şeyin eskisi üzere olmasına dönmek manasına geliyorsa bunu katiyen kabul etmeyiz” dedi ve şöyle devam etti:
“Ama ateşkes kapsamlı ve gerçek olursa (tam çekilme, [İsrail güçlerine] hareket serbestisi olmaması, tutukluların özgür bırakılması, yerinden edilenlerin dönüşü ve yine inşa) o vakit bu öteki bir problem.”
‘Tek vücutta iki ruh’
Röportaj, Hizbullah ile İran ortasındaki bağa de ışık tuttu. Bu münasebet, Lübnan iç siyasetinde ve memleketler arası alanda kümenin tesirini sınırlama gayretlerinde kilit bir mevzu olarak görülüyor.
“Hizbullah ve İran tek vücutta iki ruhtur” diyen Safa, “İran olmadan Hizbullah olmaz, Hizbullah olmadan da İran olmaz” tabirlerini kullandı.
Bu bağlantının “dini, tüzel ve ideolojik” olduğunu söyleyen Safa, “aralarında ayrım olamayacağını” vurguladı.
Bu kelamlar, Hizbullah eleştirmenlerinin “örgütün Lübnan halkından çok İran’ın stratejik çıkarlarına hizmet ettiği” tarafındaki dertlerini daha da güçlendirebilir.
Lübnan mı, İran mı?
Hizbullah’ın, Lübnan ile İran’ın çıkarlarının çatışabileceği bir periyotta hangisine öncelik verdiği sorulduğunda Safa, örgütün Lübnan’ın çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini vurguladı.
“İran’dan biz faydalandık, karşıtı değil” dedi.
İran’ın ateşkes için yaptığı baskının da Lübnan’a yardımcı olduğunu savunan Safa, Hizbullah’ın alandaki direncinin İsrail’i müzakereye zorladığını öne sürdü.
“Eğer cephede direniş olmasaydı, İsrail gayelerine ulaşırdı” dedi. “Ama artık siyasi ve askeri bir çıkmazla karşı karşıya.”
Ancak BBC’nin alandaki haberlerinde görüştüğü birçok Lübnanlı, Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını istediklerini ve ülkeyi çatışmaya sürüklediği için kümesi suçladıklarını lisana getiriyor.
Röportaj, Hizbullah’ın rolü konusunda Lübnan’daki derin bölünmüşlüğü gözler önüne seriyor.
Safa ise bu tenkitleri reddetti.
“Bu yanlış bir bakış açısı. Yaşadığımız tehlike Hizbullah’tan değil, İsrail düşmanının davranışlarından kaynaklanıyor” dedi.
İsrail’in sırf Lübnan’da değil, Suriye, Irak, İran ve Yemen’de de ataklar düzenlediğini söyledi.
Gerilimin yüksek olduğu bir ülke
Çatışmaların tırmanmasından bu yana Lübnan ağır bir baskı altında. Ülkenin güneyi ve hudut bölgelerinin büyük kısmı İsrail bombardımanıyla enkaza dönerken, bir milyondan fazla sivil yerinden edildi.
Röportajın, ateşkes ilanından birkaç saat evvel yapılmış olması, durumun ne kadar kırılgan ve süratli değiştiğini ortaya koyuyor.
Ateşkes süreksiz bir rahatlama sağlayabilir. Lakin Safa’nın açıklamaları, temel meselelerin çözülmediğini açıkça gösteriyor.
Röportajın sonunda, gökyüzünde bir İsrail insansız hava aracının vızıltısı duyuluyordu. Safa güneş gözlüklerini taktı, şapkasını indirdi ve sessizce binadan ayrıldı.
Hizbullah’ın silah bırakmayı reddetmesi ve geniş kapsamlı kaideler öne sürmesi, İsrail’in ise güvenlik taleplerinde ısrarcı olması nedeniyle, mevcut ateşkesin uzun sürecek bir çatışmada yalnızca kısa bir duraklama olabileceği bedellendiriliyor.
