İSTİNYE Üniversitesi konut sahipliğinde; Patoloji Dernekleri Federasyonu Bilişimsel Patoloji Çalışma Kümesi ve MLP Deva iş birliğiyle ‘MEDTRUST: Karar Veren Makineler Çağı ve Etik Forumu’ gerçekleştirildi. Akademisyenler, dal temsilcileri ve araştırmacıların bir ortaya geldiği forumda, yapay zekanın sıhhat ekosistemi üzerindeki tesirleri disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alındı.
MEDTRUST Forumu’nda sıhhatte yapay zeka, etik ve hukuk boyutları masaya yatırıldı. Sıhhatte yapay zeka, dijitalleşme, etik ve hukuk başlıkları ele alınırken akademisyenler, bölüm temsilcileri ve araştırmacıların ağır iştirak gösterdiği aktiflikte, yapay zekanın sıhhat ekosistemi üzerindeki tesirleri farklı disiplinlerden bakış açılarıyla değerlendirildi.
Uzun soluklu bir hazırlık sürecinin akabinde gerçekleşen forumun öncesinde, Patoloji Dernekleri Federasyonu Bilişimsel Patoloji Çalışma Kümesi’nin teklifiyle İstinye Üniversitesi’nde sıhhatte yapay zeka ve etik sorun alanlarını kapsayan çalıştay hazırlığı uygun görüldü. İstinye Üniversitesi Tıbbi Patoloji Anabilim Kolu, İdare Bilişim Sistemleri ve Tıp Fakültesi Deontoloji ve Tıp Tarihi Anabilim Kısmı ile Marmara Üniversitesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Kısmı hocalarının katkılarıyla İstinye Üniversitesi Rektörlüğü’nün görüşüne sunuldu. Rektörlüğün takviyesi sonucunda İstinye Üniversitesi Topkapı Yerleşkesi Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen aktiflik, sıhhat ve hukuk alanında çalışan profesyonelleri bir ortaya getirdi.
Gün uzunluğu süren programda; paneller, sunum konuşmaları ve oturumlarla yapay zekanın bugünü ve geleceği kapsamlı biçimde konuşuldu.
‘YAPAY ZEKANIN ROLÜ ARTIYOR’
Açılışta konuşan İstinye Üniversitesi Tıbbi Patoloji Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Nusret Erdoğan, forumun öyküsünü iştirakçiler ile paylaşırken birebir vakitte sıhhatte yapay zekanın giderek artan rolüne dikkat çekti. Prof. Dr. Erdoğan “İstinye Üniversitesi, ülkemizin en yaygın hastane ağına sahip olan Liv Hospital ve Medical Park hastanelerini bünyesinde bulunduran MLP Deva Kümesi’nin bilgi ve birikiminin devamı olarak kuruldu. Sayın Mütevelli Heyet Başkanımız Dr. Muharrem Usta’nın tıp ve yapay zeka misyonu, kuruluşundan bugüne mühendislik ve öteki fakültelerimizle desteklendi” dedi.
‘TOPLUMSAL YARAR İÇİN KULLANILIYOR’
Prof. Dr. Nusret Erdoğan, yapay zeka dönüşümünün bilimsel, etik ve toplumsal boyutlarıyla ele alınmasının ehemmiyetine vurgu yaparak, “Pandemi devri ve sonrasında ülkemiz ve dünyada dijitalleşme, yapay zeka uygulamaları ivme kazandı. 2020-2021 akademik yılında Tıp öğrencileri ‘Yapay Zeka Mühendisliği Yan dal’ programı ile mühendislik fakültemiz ile buluşturuldu. Yapay zeka sistemleri, insanların ömürlerini uygunlaştırmak ve toplumsal yarar sağlamak için kullanılmalıdır. Yapay Zekaya Dayalı Klinik Karar Dayanak Sistemleri, yeni teknolojilerin sıhhat hizmetlerinde kullanımında; hasta refahı ve sorumluluk prensibinin merkezde olacak biçimde Uygulanması önerilmektedir. Avrupa Birliği Yapay Zeka yasası 12 Temmuz 2024 tarihinde yayınlandı. Ülkemiz için de etik ve hukuksal düzenlemeler değişik platformlarda tartışılıyor” diye konuştu.
Açılış konuşmaları kapsamında Patoloji Dernekleri Federasyonu Lideri Prof. Dr. Işınsu Kuzu, yapay zekanın patoloji ve sıhhat bilimlerindeki kullanım alanlarına değinirken; İstinye Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş ise teknoloji ile sıhhatteki dönüşümün rolüne ve etik unsurların değerine dikkat çekti.
Prof. Dr. Erkan İbiş “Çağlar değişiyor, her devirde farklı bir başlık öne çıkıyor. Ancak değişmeyen tek şey teknoloji, insan, adalet, vicdan ve etik. Bu ögeler ismi değişse bile her devrin ana nesnesi olmuştur. Teknoloji ile birlikte son yıllarda hayatımıza pek çok kavram girdi. Objelerin interneti, sanal gerçeklik, yapay zeka üzere kavramlar bizleri değişime yönlendiriyor. Bu değişim ile birlikte mesleklerimizi yerine getirmeye devam ediyoruz. Bizler Tıp alanında değişen dünyanın getirdiği yenilikleri, sunduğumuz hizmetlere uyarlayarak hasta hizmetini geliştiren ve değiştiren bir grubuz. Yapay zeka ve dijitalleşme çerçevesine küresel ölçekte baktığımız vakit bize ileri araştırmaların yapılması, bu araştırmalardaki bilgilere süratle ulaşmayı, sorgulamayı ve irtibat kurmayı sağlayan bir alt yapı. Değerli olan bu avantajı etik çerçevede kullanmayı sağlamaktır” sözlerini kullandı.
‘MAKİNELERİN DE ETİK KURALLARI ÖĞRENEBİLME KABİLİYETİ ARTIYOR’
Program, İstinye Üniversitesi İdare Bilişim Sistemleri Bölüm Başkanı ve MLP Care Yapay Zeka Koordinatörü Doç. Dr. Şebnem Özdemir’in keynote konuşmasıyla devam etti. Özdemir, konuşmasında şunları söyledi:
“Yapay zekanın Kasım 2022 sonrası ‘ana dilimiz’ haline geldiği yeni bir periyoda girdik. Tıpta yapay zeka kullanımı, ilaç keşif süreçlerini hızlandırmanın ötesine geçerek ‘hipotez makineleri’ ve otonom klinik deney idaresiyle tıbbı büsbütün kişiselleştiriyor. Bilhassa ‘biocontinuum’ yaklaşımıyla, çocukluktan itibaren başlayan bilgi takibi sayesinde hastalıkların oluşmadan önlendiği bir gelecek tasarlanıyor. Lakin bu teknolojik suratın, sistem atakları ve ‘jailbreak’ üzere bilgi mahremiyetini tehdit eden önemli güvenlik risklerini de beraberinde getirdiği unutulmamalıdır. Makinelerin yüzde 98 empatik kapasiteye ulaşabildiği bu çağda dahi, algoritmalardaki cinsiyet ön yargısı ve ‘hayal görme’ (hallucination) sorunları en büyük etik mani olarak durmaktadır. Bu nedenle yapay zekadan azamî ölçüde yararlanılmalı lakin muvaffakiyet için direksiyon kesinlikle beşerde kalmalıdır. Lakin, makinelerin etik kuralları öğrenebilme kabiliyetinin de her geçen gün arttığı unutulmamalıdır. Yapay zeka entegrasyonunda sahanın göstereceği direnci kırmanın yolu ise, yalnızca teknolojiye değil insan ve süreç idaresine odaklanmaktan geçmektedir. Sonuç olarak, lisanımızın hudutlarının dünyamızın hudutlarını belirlediği bu çağda, kendimizi bu yeni lisanla geliştirmek kurumsal varlığımız için bir tercih değil, zorunluluktur.”
SAĞLIKTA YAPAY ZEKA DÖNÜŞÜMÜ ELE ALINDI
Forumun birinci panelinde ‘Sağlığın Yapay Zeka Dönüşümü: Fırsatlar ve Tehditler’ başlığı ele alındı. Moderatörlüğünü Derya Demir ve Özben Yalçın’ın yaptığı panelde; Figen Yıldırım, Kadri Özgüneş ve Aytaç Durmaz konuşmacı olarak yer aldı. Panelde, yapay zekanın sıhhat hizmetlerinde sunduğu yenilikçi fırsatlar, bilgi güvenliği, klinik süreçler ve muhtemel riskler ayrıntılı biçimde değerlendirildi.
Panelin akabinde Barbaros Eroğlu, ‘Sağlık Kurumlarında Dijital Dönüşüm Süreçleri’ başlıklı sunumuyla sıhhat kuruluşlarında dijitalleşmenin mevcut durumu, uygulama örnekleri ve karşılaşılan zorluklara ait kapsamlı bilgiler paylaştı.
Program, ‘Sağlıkta Yeni Jenerasyon Yapay Zeka Uygulamaları: LLM ve Ötesi’ başlıklı ikinci panelle devam etti. Moderatörlüğünü Prof. Dr. İlknur Türkmen ve Prof. Dr. Merva Soluk Tekkeşin’in üstlendiği panelde; Onur Aytaç, Ahmet Mustafa Zeren ve Furkan Kızılışık konuşmacı olarak yer aldı. Panelde, büyük lisan modelleri (LLM) başta olmak üzere yeni kuşak yapay zeka teknolojilerinin sıhhat alanındaki kullanım alanları, klinik karar dayanak sistemleri ve gelecekteki potansiyelleri ele alındı.
Program kapsamında Sercan Çayır, ‘Yeni Jenerasyon Yapay Zeka Uygulamaları’ başlıklı sunumuyla teknolojik gelişmelerin sıhhat kesimine entegrasyonuna dair örnekler paylaştı.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM KRİTİK BAŞLIKLAR ORTASINDA YER ALDI
Forumun üçüncü panelinde ‘Yapay Zeka Balonu: Dijitalleşememe ve Sürdürülebilirlik İhmali’ konusu ele alındı. Moderatörlüğünü Doç. Dr. Fatma Tokat ve Doç. Dr. İbrahim Kulaç’ın yaptığı panelde; Kadir Ceran, Mehmet Az Erhan, Engin Kurtcan ve Funda Seyrek görüşlerini paylaştı. Panelde, yapay zekanın sürdürülebilirlik ile ilgisi, dijitalleşme süreçlerinde yaşanan aksaklıklar ve bu alandaki stratejik yaklaşımlar değerlendirildi.
Ardından Utku Ceylan, ‘Sağlık Araştırmalarında Yapay Zeka Uygulamaları’ başlıklı sunumunda, araştırma süreçlerinde yapay zekanın rolü, data tahlili ve bilimsel üretkenliğe katkıları üzerine değerlendirmelerde bulundu.
ETİK, HUKUK VE TOPLUMSAL İTİMAT BOYUTU MASAYA YATIRILDI
Programın ilerleyen kısmında gerçekleştirilen ‘Sağlıkta Yapay Zeka, Klinik ve Etik Sorumluluk’ başlıklı oturumda, moderatörlüğü Prof. Dr. Müzeyyen Astarcı ve Prof. Dr. Kayhan Başak üstlendi. Oturumda Dr. Orhan Önder, sağlıkta yapay zeka kullanımının etik boyutlarına değinirken; Prof. Dr. Aydın Sav ise yapay zeka, etik ve hastane bilgi idare sistemleri bağını ele aldı.
‘Sağlıkta Yapay Zeka: Hukuk, Hasta Hakları ve Toplumsal İnanç’ başlıklı son oturumda ise moderatörlüğü Prof. Dr. Süheyla Bozkurt ve Dr. Meltem Doğan yaptı. Doç. Dr. Bedii Kaya, dijitalleşen sıhhat ekosistemi ve hukuk alakasını değerlendirirken; Prof. Dr. Gürkan Sert, yapay zekanın hasta hakları ve toplumsal inanç üzerindeki tesirlerine ait görüşlerini paylaştı.
Forumun kapanış konuşması yapan Prof. Dr. Nusret Erdoğan, “Etkinliğimizi ‘MEDTRUST: Karar Veren Makinalar Çağı ve Etik Forumu’ olarak düzenledik. Bilişim ve yapay zeka teknolojileri ile deontoloji alanında uzman bilim insanı konuşmacılar ile buluşturduk. Elde ettiğimiz bu verimli çıktıların ileri periyotta gerçekleştirilecek çalışmalara ışık tutan bir yol haritası olacağına inanıyoruz” dedi.
