“Kök Aile, Güçlü Toplum” temasıyla toplanan çalıştayda; uzmanlar, eğitimciler ve sivil toplum temsilcilerinin iştirakiyle aileyi tehdit eden sosyolojik, kültürel ve dijital ögeler ele alındı. Çalıştayın en son amacı, analitik temelli tahlil teklifleri geliştirmek ve aileyi güçlendirecek siyasetlere yer hazırlamak olarak belirlendi.
Çalıştay, üç ana masa etrafındaki müzakerelere sahne oldu:
1. Masa: Çağdaş Ekonomik Sisteme Karşı “Kök Aile” Direnişi
“Ailenin Kökü, Devlet, Medeniyet ve Toplumsal Yapı” başlığıyla toplanan birinci masada, ailenin tarihi dönüşümü incelendi.
• Batı merkezli çağdaşlaşma ve kapitalist sistemin, aileyi bir “işgücü üretim alanı” ve “tüketim pazarı” haline getirerek insanî bağları araçsallaştırdığı tespit edildi.
• Tıpkı konut içinde yaşayan bireylerin dijital dünyalarda “yankı odaları” oluşturarak duygusal kopukluklar yaşadığı ve ailenin algoritmaların nüfuz ettiği yarı şeffaf bir alana dönüştüğü vurgulandı.
• Tahlil olarak, tüketim odaklı aile modelinden üretken ve bedel merkezli “kök aile” modeline geçilmesi gerektiği belirtildi.
• Ailenin sadece tüketen değil, birlikte üreten, paylaşan ve mana inşa eden bir yapıya dönüştürülmesinin koşul olduğu tabir edildi.
2. Masa: Bir “Kuşak İnşası” Krizi ve Tahlil Yolları
“Ailenin Ruh, Kimlik, Eğitim, Karakter ve Nesil İnşası” bahisli ikinci masada, günümüzde yaşanan krizin özünde bir “kuşak inşası krizi” yattığı belirtildi.
• İnançlı bağlanma ortamından mahrum büyüyen çocukların kimlik karmaşası yaşadığı ve bu gereksinimi dijital ortamlarda gidermeye çalıştığı aktarıldı.
• Aileyi ve evliliği insan tabiatının doğal bir sonucu olarak değil, sırf “kişisel bir tercih” düzeyine indirgeyen fikirlerin ve cinsiyetsiz toplum maksatlı örgütlenmelerin aileye yönelik büyük bir taarruz olduğu vurgulandı.
• Eğitim sisteminin akademik muvaffakiyete indirgendiği, bu nedenle karakter ve kıymet inşasının ikinci planda kaldığı eleştirisi getirildi.
• Eğitim sisteminin “insan yetiştirme” odağında yine kurgulanması ve müfredatta ailenin, sorumluluk şuurunun temel bir eksen olması gerektiği daveti yapıldı.
3. Masa: Dijital Tehditler, Yapay Zekâ ve “Dijital Karakol” İhtiyacı
“Dijital Zihin, Medya, Yapay Zekâ ve Bilgi Güvenliği” başlığını taşıyan üçüncü masada, dijitalleşmenin aile üzerindeki dönüştürücü ve yıkıcı tesirleri masaya yatırıldı.
• Ekran bağımlılığının yüz yüze irtibatı azalttığı ve çocuklarda kimlik oluşumunu dış referanslara bağımlı kıldığı söz edildi.
• Bilhassa yapay zekânın “alternatif ebeveyn” yahut “kardeş seçeneği” üzere roller üstlenerek mesken içinde “hayalet bir aile ferdi” yarattığına ve bu durumun aile bağlarını sanallaştırdığına dikkat çekildi.
• Dijital dünyadaki data toplayıcılığının bir “sömürge tuzağı” riski taşıdığı belirtilerek ulusal teknolojiye odaklanılması gerektiği hatırlatıldı.
• Gerçek dünyadaki güvenlik kurumlarının sanal dünyada da olması gerektiği savunularak, “Dijital Bakanlığı” ölçeğinde bir kurumun, “dijital karakol” ve “sanal emniyet müdürlüğü” üzere yapıların acilen hayata geçirilmesi önerildi.
Çalıştayın sonuç bildirgesinde aileyi muhafazanın direkt toplumu korumak ve geleceği inşa etmek olduğu vurgulandı.
Ortak tahlil başlıklarında, boşanma sebeplerini azaltıcı önlemlerin alınması, jenerasyonlar ortası irtibatı güçlendiren modellerin geliştirilmesi ve dijital dünyada kurumsallaşmanın tamamlanması gerekliliği sıralandı. Son olarak, aile ile ilgili yetkili tüm sivil ve resmî kurumların eş güdümlü ve bütünleşik hareket etmesi gerektiği belirtilerek, tüm vatandaşlar ve kurumlar bu tarihî sorumluluğa ortak olmaya davet edildi.
