Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Antalya Diplomasi Forumu Resmi Açılış Töreni”nde açıklamalarda bulundu. Erdoğan, bölgesel bahisler hakkında değerli bildiriler verdi.
Erdoğan’ın açıklamaları şu biçimde:
“Saygıdeğer devlet liderleri, değerli bakanlar, milletlerarası kuruluşların pahalı temsilcileri, genç arkadaşlarım… Hepinizi muhabbetle selamlıyorum. Tarihin, kültürün ve diplomasinin kenti Antalya’mıza beğenilen geldiniz, erdem verdiniz. Davetimize şahsen icabet ederek bugün ortamızda bulunan değerli dostlarıma ayrıyeten teşekkür ediyor. Kendilerini Akdeniz’in bu eşsiz hoşluklarla dolu kentinde ağırlamanın bahtiyarlığını yaşıyorum.
OKUL SALDIRISI: RABBİM HİÇBİR AİLEYE BU TÜRLÜ ACILAR YAŞATMASIN
Öncelikle çarşamba günü Kahramanmaraş vilayetimizde yaşanan acı olaydan sonra telefonla aramak ve ileti göndermek suretiyle hüznümüzü paylaşan herkese milletim ismine şükranlarımı sunuyorum. Rabbim hiç kimseye, hiçbir aileye ve topluma bu türlü acılar yaşatmasın diyorum.
“FORUMUN VERİMLİ GEÇMESİNİ DİLİYORUM”
Program kapsamında yapılacak tartışma, kıymetlendirme ve fikir tatillerinin forum mühletince gerçekleştirilecek yan etkinlikler ve ikili görüşmelerin verimli geçmesini diliyorum. Gerek iştirak ve temsil gerek kapsam ve içerik noktasında global bir markaya dönüşen Antalya Diplomasi Forumunu bu sene de muvaffakiyetle organize eden Dışişleri Bakanlığımıza, Sayın Bakan ve ekibine vazifesi sırasında foruma öncülük eden Antalya Milletvekilimiz Mevlüt Çavuşoğlu’na tebriklerimi iletiyorum.
‘DİPLOMASİ’ VURGUSU
Konuşmamın çabucak başında bir hususu bilhassa söz etmek istiyorum. Antalya Diplomasi Forumunu diplomatik temas kavramının hudutları içine hapsetmiyoruz. Bu tertibi dünyanın nereye hakikat gittiği, insanlığın hangi kıymetler etrafında buluşabileceği, yeni etkileşim alanlarının neler olabileceği üzerine derinlikli istişarelerin yapıldığı bir akıl platformu olarak görüyoruz. Hepimiz şu gerçeğin çok net farkındayız. Günümüzde diplomasi sırf problemlerin, ihtilafların ve çıkarların müzakere edildiği bir alan olmaktan çıkıyor. Diplomasi tıpkı vakitte insanlığın ortak geleceğinin hangi prensipler bağlamında şekilleneceğinin tartışıldığı bir yeri de temsil ediyor.
5 sene evvel diplomasinin nabzını tutacak global bir platform gayesiyle çıktığımız yolda bugün görüyoruz ki Antalya Diplomasi Forumu global aklın, küresel vicdanın ve bilhassa de geleceğe dair umudun ortak kürsüsü haline gelmiştir. Üç gün boyunca yapılacak tartışmaların, forumun bu özgün ve özel istikametini daha da bariz kılacağı kanaatindeyim. Forumun sizlerin de ufuk açıcı fikirleriyle Türkiye’nin barışın anahtarı misyonuna katkı vereceğine inanıyor ve şimdiden her birinize teşekkür ediyorum.
“DÜNYA GÜÇ BUHRANI İLE İSTİKAMET BUHRANI DA YAŞIYOR”
İçinden geçtiğimiz devri anlamak için süreci yanlışsız analiz etmemiz, dinamikleri yanlışsız okumamız koşuldur. Bugün memleketler arası sistemde yaşanan sarsıntıları sırf güç dengelerindeki değişimle açıklamak bizi sıkıntının özünden uzaklaştıracaktır. Evet, güç dağılımı değişiyor. Evet, yeni aktörler yükseliyor. Evet, rekabet kızışıyor, derinleşiyor, daha yıkıcı hale geliyor. Lakin bütün bunlar bizim çok daha sert bir kırılmayla karşı karşıya olduğumuz gerçeğini değiştirmiyor. Bugün dünya güç buhranıyla birlikte bir istikamet buhranı da yaşamaktadır. Gelinen nokta itibariyle önemli ve tehlikeli bir eşikte olduğumuz görülüyor. Kural temelli olduğu tez edilen sistem kuralların ihlal edildiği yerde susarken, insan haklarını ve global güvenliği korumakla vazifeli düzenekler en ağır akınlar karşısında etkisiz hatta birçok vakit kayıtsız kalıyor.
“GAZZE’DE YAŞANAN SOYKIRIM, NİZAMIN KİMİ KORUDUĞUNU GÖSTERDİ”
Dolayısıyla global sistemde yaşanan kriz, önce buyrukta ahlaki ve varoluşsal bir krizdir. Krizin ulaştığı boyutu görmek için 7 Ekim sonrası Gazze’ye bakmak kafidir. Son iki buçuk yılda 73 bin Filistinli İsrail akınlarında can verirken yaralananların sayısı 172 bini geçiyor. Şimdi körpe bir fidanken hayattan kopartılan çocukların sayısı 21 bini aştı. Öksüz ve yetimlerin sayısı ise 58 bini aştı. Bir kez şunu burada kabul etmemiz gerekiyor. Gazze’de yaşananları sırf bir insani trajedi olarak okumak eksikliktir. Gazze’deki soykırım mevcut sistemin neye müsaade verdiğini, neyi görmezden geldiğini ve kimi koruduğunu bize çok net bir biçimde göstermiştir.
“BU SORULARIN YANITLARINI YÜREKLE ARAMALIYIZ”
Hepimiz elimizi vicdanımıza koyup şu soruların yanıtını yürekle aramak zorundayız. Şayet bir sistem küvezdeki günahsız bebekleri kurşunlardan koruyamıyorsa, sivillerin toplu biçimde gaye alınmasının önüne geçemiyorsa, kurumlar ve kurallar zalimlerin zulmüne mani olamıyorsa bu yapısal bir çürüme ontolojik bir tevessüh değil midir? Bu tablo ahlak ve meşruiyet krizinin en bariz hali değil midir sorarım. Dün Suriye ve Gazze’de bugün Batı Şeria ve Lübnan’da en temel insanlık imtihanını veremeyen bir sisteme güvenmemiz bizden nasıl beklenir? Dahası kardeşlerimizin dostlarımızın ve evlatlarımızın geleceğini etkileyen bu sistem karşısında eli kolu bağlı kalmamız nasıl düşünülebilir?
“MÜZAKERENİN YERİNİ KANLI ÇABA ALMAMALI”
Kıymetli dostlar bizim dünya beşten büyüktür şiarıyla 13 yıldır insanlığın gündemine taşıdığımız temsil açığı kapatılmadan çok net söylüyorum. Ne sistem krizi çözülebilir ne de daha adil bir dünyanın inşası mümkün ve olasıdır. Kırk gün boyunca bölgemizi barut kokusuna boğan savaş bunun en son örneği olmuştur. İsrail hükümetinin tahrikleriyle başlayan bu anlamsız ve son derece maliyetli savaşta Pakistan Başbakanı pahalı kardeşim Şerif’in teşebbüsleriyle ilan edilen 15 günlük ateşkesten memnuniyet duyuyoruz. Ateşkesin araladığı fırsat penceresinin kalıcı barışın tesisi için en aktif formda kıymetlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Ne kadar derin olursa olsun uyuşmazlıkların tahlilinde kelamın yerini tekrar silahların müzakerenin yerini kanlı gayretin almasına müsaade verilmemelidir.
Unutulmasın ki barışa giden en kestirme yol yapan diyalog ve diplomasidir. Ve barış, Cumhur İttifakı ortağımız Sayın Devlet Bahçeli’nin o veciz sözüyle tek kanatlı bir kuş değildir. Tarafların uzlaşmacı, sabırlı ve sağduyulu bir anlayışla hareket etmeleri sonuç alınmasında büyük değer arz ediyor. Yeniden bu kritik etapta İsrail’in müzakere sürecini dinametlemesine karşı hazır ve müteyakkız olunmalıdır. Tansiyonun tırmandığı hürmüz geçişiyle ilgili bizim halimiz çok nettir.
“TÜRKİYE, KOMŞULARIYLA İŞBİRLİĞİNE AÇIK”
Hürmüz’ün bir yakası İran ise başka yakası Umman’dır. Körfez ülkelerinin açık denizlere erişim hakkı kısıtlanmamalıdır. Temel olan Hürmüz’ün ticari gemilere açık tutulmasıdır. Savaşın komşu coğrafyalardaki güç kaynaklarının milletlerarası piyasalara ulaştırılmasında alternatif rota arayışlarını hızlandırdığı görülüyor. Türkiye olarak güç ve bağlantısallık alanlarında kalkınma yolu üzere vizyon projeleriyle komşularımızla iş birliğine açık olduğumuzun bilinmesini istiyorum.
“UKRAYNA-RUSYA SAVAŞININ BİTECEĞİNE DAİR İNANCIMIZI KORUYORUZ”
Yakın etrafımızdaki bir başka çatışma alanı olan Ukrayna’daki savaşın getirdiği yıkım ve can kayıplarından hüzün duyuyoruz. Tarafların adil ve eşit biçimde temsil edildikleri bir müzakere süreciyle savaşın sona ereceğine yönelik inancımızı hala koruyoruz. Şunu tüm samimiyetimle burada lisana getirmek isterim: Türkiye, tarafların da istekli olması halinde başkanlar doruğu dahil direkt müzakerelerin devamı için her türlü kolaylaştırıcı adımı desteklemeye hazırdır.
Komşumuz Suriye’de huzurun, istikrarın ve olağanlaşmanın güçlendirilmesi bölgemizin geleceği için hayati kıymettedir. Suriye Devlet Lideri Sayın Şara’nın basiretli liderliğinde bu ülkenin son 1,5 yıllık süreçte katettiği uzaklıktan memnuniyet duyuyor, inşallah bundan sonra da Suriye halkının yanında olacağımızı söz etmek istiyorum. Esaslı tarihi bağlarla şekillendirdiğimiz Balkan vizyonumuzda barış, istikrar ve refahın perçinlenmesi önceliğimiz olmayı sürdürüyor. Bu fikirle hayata geçirdiğimiz ‘Balkan Barış Platformu’ndan son derece umutluyuz. Öte yandan Avrasya’da barışın ve huzurun teminatı olarak gördüğümüz Türk Devletleri Teşkilatımızı her geçen gün güçlendiriyoruz.
Bu yılın son çeyreğinde ülkemizde düzenleyeceğimiz 13. Türk Dünyası Zirvesi’nde devir başkanlığını Azerbaycan’dan devralacağız. Devir başkanlığımızda teşkilatımızın memleketler arası aktiflik ve görünürlüğünü inşallah daha da artıracağız. Azerbaycan’la eş güdüm içerisinde komşumuz Ermenistan’la olağanlaşma sürecimizi adım adım ilerletiyoruz. Bu minvalde Asya ile Avrupa ortasındaki ticarette en sağlam güzergah olan Hazar geçişli ‘Doğu-Batı Orta Koridor’ teşebbüsüne de güçlü dayanağımız sürüyor.
DOĞU AKDENİ, KIBRIS VE YUNANİSTAN
Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’i ise bir istikrar ve refah havzası olarak görmek istiyoruz. Bunun için Türkiye’yi ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni dışlamaya çalışan tek taraflı ve maksimalist tavırları reddettiğimiz üzere, savaş ortamından medet uman beyhude eforları da gerçek bulmuyoruz. Kıbrıs Türkünün dirayetli tavrı bugün Kıbrıs adasında iki başka halk ve iki başka devlet bulunduğu gerçeğini artık tüm dünyaya kanıtlamıştır. İnancımız odur ki komşumuz Yunanistan’la tesis ettiğimiz olumlu atmosfer, ikili problemlerimizin tahlili yanında Batı Trakya Türk azınlığına yönelik hak ihlallerinin son bulmasına da katkı sunmalıdır.
LİBYA, AFRİKA VE SOMALİ
Bir diğer kardeş coğrafyamız Libya’da sükunet ve güvenliğin sağlanmasına yönelik faal eforlarımız devam ediyor. Afrika ülkelerinin toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve kalkınma atılımlarını içtenlikle destekliyoruz. Sudan’da Nisan 2023’ten bu yana devam eden çatışmaların sonlandırılması için her türlü diplomatik çabanın yanındayız. Son yıllarda istikrar ve güvenliğini sağlama noktasında kıymetli adımlar atan Somali’nin toprak bütünlüğüne ve ekonomik refahına dayanağımız ise bakidir.
“LİDERLER DORUĞU’NA KONUT SAHİPLİĞİ YAPACAĞIZ”
Türkiye olarak bir yandan farklı bölge ve kıtalarda barışçıl dış siyasetimizi yürütürken başka yandan da mevcut ittifak bağlarımızı tahkim ediyoruz. Avrupa-Atlantik bölgesinin kolektif güvenliğinin teminatı olan NATO’nun önde gelen ülkelerinden biri olarak, bu yıl 7-8 Temmuz tarihlerinde Başkanlar Zirvesi’ne Ankara’da konut sahipliği yapacağız. Tepede ittifakı güçlü halde geleceğe taşıyacak kıymetli kararlar almayı ümit ediyor, bunun altyapısını şimdiden oluşturuyoruz. Bu vesileyle şunu bir sefer daha vurgulamak isterim: Tarihin, coğrafyanın ve jeopolitiğin her fırsatta hatırlattığı üzere Türkiye, Avrupa’nın ayrılmaz bir modülüdür. Avrupa Birliği’ne tam üyelik amacımızı korurken Birliğin istikamet meselesini aşarak kurucu liderlerinin vizyonuna sadakatle sahip çıkmasını bekliyoruz.”
COP31 VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
Önümüzdeki Kasım ayında ise Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na (COP 31) tekrar burada Antalya’da konut sahipliği yapacağız. COP 31 başkanlığımız mühletince ‘Sıfır Atık’ hareketinin yaygınlaştırılması üzere etraf gündemiyle gençlerin gündemini buluşturan siyasetleri öne çıkaracağız.”
Sizlere veda etmeden önce şu hissiyatımı paylaşma dileğindeyim. Tarih boyunca barış, istikrar ve adalet sırf güçle değil birebir vakitte dayanışma ile sağlanmıştır. Büyük mütefekkir İbn Haldun’un işaret ettiği üzere, bir toplumu ayakta tutan sahip olduğu güçten evvel o gücü manalı kılan ‘asabiye’dir, birlik duygusudur, ortak baht şuurudur, dayanışmadır. Vicdan sahipleri olarak savaş ve soykırım cephesi karşısında barış ve insanlık cephesini ne kadar güçlendirirsek yarınlarımıza o derece inançlı bakabiliriz. Onun için bugün sıkıntı yalnızca yeni kurumlar, sistem yahut tertip inşa etmek değildir; asıl problem yeni bir dayanışma yeri kurabilmektir.
Antalya Diplomasi Forumu’nu teşriflerinizi bu dayanışma yerinin tesisine verilmiş değerli bir takviye olarak görüyorum. Her birinize iştirakleriniz için teşekkür ediyorum. Bu kanılarla forumun bir defa daha hayırlara vesile olmasını diliyor, Dışişleri Bakanlığımızı ve emeği geçen herkesi tebrik ediyorum.
