Küresel havacılık kesimi, Orta Doğu’da patlak veren İran savaşı ve beraberinde getirdiği güç kriziyle tarihinin en kuvvetli imtihanlarından birini veriyor. Jet yakıtı maliyetlerinin kısa müddette iki katına çıkmasıyla birlikte, dünya devleri ayakta kalabilmek için uçuş ağlarını daraltmak zorunda kaldı.
TÜRK HAVA YOLLARI KAPASİTE KESİNTİSİNDE ZİRVEDE
Finacial Times’ın Cirium datalarına dayandırdığı tahlile nazaran, global krizden en keskin etkilenen şirket Türk Hava Yolları (THY) oldu. Son iki haftalık datalarına nazaran; THY, dünya genelinde kapasitesini en fazla azaltan havayolu şirketi olarak kayıtlara geçti. İstanbul’un global bir aktarma merkezi (hub) olma özelliğini muhafazasına karşın, idare yakıt tedarikindeki belirsizlikler ve öngörülemez maliyet artışları nedeniyle operasyonel planlarında esaslı bir geri çekilme kararı aldı. Şirket, artan arz risklerini yönetebilmek ismine uçuş planlarını yine yapılandırarak verimliliği ön plana alıyor.
JET YAKITI MALİYETLERİ VE BİLET FİYATLARINDAKİ PATLAMA
Şubat sonunda başlayan savaşın güç piyasalarını sarsmasıyla jet yakıtı fiyatları %100 oranında artış gösterdi. Bu devasa maliyet yükü, havayolu şirketleri için birçok rotayı ekonomik olarak sürdürülemez hale getirdi. Şirketler maliyet artışını bilet fiyatlarına yansıtmak zorunda kalırken, talepte yaşanan daralma ve operasyonel maliyetler binlerce seferin iptal edilmesine yol açtı. Kesim, maliyetleri denetim altında tutabilmek için daha az yakıt tüketen küçük uçak modellerine yönelmeye başladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ VE GLOBAL UÇUŞ AĞINDAKİ KIRILMA
Dünya güç trafiğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, havacılık haritasını yine çiziyor. Bilhassa Avrupa ile Asya ortasındaki stratejik uçuş koridorları, Körfez bölgesindeki temas noktalarının risk altına girmesiyle önemli bir dengesizlik yaşıyor. Bu stratejik sarsıntıda THY’den sonra en büyük darbeyi Çinli Air China aldı. Air China, kapasite azaltımında dünya ikincisi olurken, uçuş iptalleri listesinde de üçüncü sırada yer alarak krizin Asya ayağındaki derinliğini gözler önüne serdi.
DÜNYA DEVLERİ RADİKAL KESİNTİLERE GİDİYOR
Kriz yalnızca bölgesel oyuncularla hudutlu kalmayıp tüm kesimi kuşatmış durumda. Global koltuk arzı Mayıs ayı planlamalarında kısa müddet içinde 132 milyondan 130 milyona gerileyerek 2 milyon koltuk kaybı yaşadı. ABD’li Delta Air Lines uçuş ağını daraltma kararı alırken, Alman bayrak taşıyıcısı Lufthansa operasyonel manada en büyük kaybı verenlerden biri oldu. Grevlerle sarsılan Lufthansa, kapasite azaltımında dünya üçüncüsü olurken, iptal edilen sefer sayısı bakımından listenin tepesine yerleşti.
SEKTÖRDE YENİ DEVİR: KAPASİTE DARALMASI VE TASARRUF
Havacılık dalı, yakıt verimliliği düşük uçakları hangara çekerek ve doluluk oranı düşük sınırları kapatarak bu türbülansı atlatmaya çalışıyor. Lakin savaşın ve yakıt krizinin uzaması durumunda, “milyonlarca koltuğun silindiği” bu yeni periyodun, global seyahat alışkanlıklarını ve havayolu şirketlerinin finansal yapılarını kalıcı olarak değiştireceği öngörülüyor.
