2015’teki mülteci akını sırasında İsveç’te yalnızca birkaç ay içinde 278 aracı kurum kuruldu. Bu periyotta eski siyasetçi Jan Emanuel’in şirketi Hoppetgruppen, belediyelerden çocuk başına günlük 180 euro fiyat aldı ve kimi durumlarda yüzde 80’in üzerinde kâr marjına ulaştı. Fakat kontrol eksikliği nedeniyle bu tesislerde önemli güvenlik ve bakım problemleri yaşandı; 2021’de şirketin faaliyetleri yasaklandı.
HOLLANDA: MİLYAR EUROLUK BARINMA PİYASASI
Voxeurop’un haberine nazaran Hollanda’da iltica sistemi etrafında büyük bir pazar oluştu. Devletin sığınmacı barınma harcamaları 2022’de 1,6 milyar eurodan 2024’te 3,6 milyar euroya yükseldi. Acil barınma tahlilleri, olağan barınmaya nazaran iki kat daha kıymetli hale geldi.
René Derksen’in yönettiği LCHD şirketi, mülteciler için otel odaları ayarlayarak yüz milyonlarca euro gelir elde etti. 2024 sonunda devlet kurumu COA’nın yaklaşık 10 bin otel yatağı kiraladığı belirtiliyor.
BİRLEŞİK KRALLIK: 17 KAT ARTAN HARCAMALAR VE MİLYARLIK İHALELER
Birleşik Krallık’ta iltica ve göçmenlik harcamaları süratle arttı. 2019–2020 devrinde 230 milyon sterlin olan harcamaların, 2024–2025’te 4 milyar sterline çıkması bekleniyor; bu da yaklaşık 17 katlık artış manasına geliyor.
Hükümet, sadece üç şirkete (Serco, Mears, Clearsprings Ready Homes) 10 yıl için 4 milyar sterlinlik kontrat verdi. Clearsprings’in sahibi Graham King’in bu sistemden 74 milyon sterlin kazandığı, şirketin kârının ise 413 kat artarak 60 milyon sterline ulaştığı tabir ediliyor.
Ayrıca Serco’nun geçmişte devleti dolandırdığı ortaya çıkmasına karşın 70 milyon sterlin geri ödeme ve 23 milyon sterlin ceza almasına rağmen yine büyük ihaleler kazandığı belirtiliyor.
“BAŞARISIZLIK ÖDÜLLENDİRİLİYOR”
Oxford Üniversitesi’nden kriminolog Mary Bosworth’a nazaran sistemin temel sorunu şu: Başarısızlıklar cezalandırılmıyor, bilakis büyüyen bütçelerle ödüllendiriliyor. Bu yapı içinde göçmenler, insanî bir sıkıntı olmaktan çıkıp lojistik bir yük üzere ele alınıyor.
KRİZ BİR EKONOMİK MODELE DÖNÜŞÜYOR
Araştırmanın genel sonucu, Avrupa’daki iltica krizinin sadece yönetilemeyen bir sorun değil, birebir vakitte şirketler için daima gelir üreten bir sistem haline geldiği istikametinde. Sayılar, kamu kaynaklarının büyüklüğünü ve bu sistemin ne kadar süratli genişlediğini ortaya koyarken, tahlil yerine krizin devamını teşvik eden bir yapı oluştuğunu gösteriyor.
